SpaceTRCSpaceTRC/Araştırma merkezi
Birlikte düşünelim
SpaceTRC / Bilim arşivi

Euclid’in İlk Büyük Veri Sürümü Yayımlandı: 900 Milyon Galaksi | Bilim Gündemi 16 Kasım 2026

16.11.2026 · SpaceTRC

ESA, Euclid uzay teleskobunun ilk büyük veri sürümü DR1-Foundation’ı 12 Kasım 2026’da yayımladı: 1.900 derece kare, 900 milyondan fazla galaksi, 15.000 güçlü kütleçekim merceği adayı.

Kısaca: Avrupa Uzay Ajansı (ESA), karanlık evreni haritalamak için tasarlanan Euclid uzay teleskobunun ilk büyük veri sürümünü 12 Kasım 2026’da yayımladı. “DR1-Foundation” adlı sürüm, yaklaşık 1.900 derece karelik bir gökyüzü alanını kapsıyor ve 900 milyondan fazla galaksi içeriyor. Bu, Euclid’in altı yılda tarayacağı alanın yaklaşık yüzde 14’ü.

Neler yayımlandı?

Sürüm, Euclid’in 2024 baharından 2025 baharına kadar yaklaşık 13 ayda topladığı gözlemlere dayanıyor. Önceki “hızlı” sürümler toplam yaklaşık 60 derece kareyi kapsıyordu; DR1-Foundation’daki alan yaklaşık 9.500 dolunayın gökte kapladığı alana eşit. Ham veriler, kalibre edilmiş görüntüler, kataloglar, tayflar ve büyük gökyüzü mozaikleri bilim insanlarının kullanımına açıldı.

Kısa bilgiler

  • Yayın: 12 Kasım 2026 (ESA)
  • Alan: yaklaşık 1.900 derece kare; planlanan taramanın yaklaşık %14’ü
  • Cisim sayısı: bir milyardan fazla; bunların 900 milyondan fazlası galaksi
  • Tayf: 160 milyondan fazla kaynak
  • Yaklaşık 15.000 güçlü kütleçekim merceği adayı; bugüne kadarki en büyük katalog
  • 60 milyondan fazla kuasar adayı
  • Veri hacmi: yaklaşık 1,7 milyon gigabayt

Öne çıkanlar

Sürümdeki yaklaşık 15.000 güçlü kütleçekim merceği adayı, daha önce yayımlanan tüm katalogların toplamından fazla. Bir galaksinin kütlesi, arkasındaki daha uzak bir galaksinin ışığını bükerek yaylar ve halkalar oluşturur. Bu bükülme, galaksinin karanlık madde dâhil toplam kütlesini “tartmaya” yarıyor.

Sürümde ayrıca 60 milyondan fazla kuasar adayı var. Yüzlerce galaksi kümesinde, kümedeki galaksilerden koparak aralarına dağılmış yıldızların zayıf ışığı (küme içi ışık) da görülüyor. ESA’nın paylaştığı görüntüler arasında Saat (Horologium) üstkümesi, Messier 81 galaksi grubu ve yaklaşık 33 milyon ışık yılı uzaklıktaki halka galaksi NGC 1291 var.

Karanlık enerji sonuçları ne zaman?

Euclid’in asıl hedefi, evrenin genişlemesini hızlandıran karanlık enerjiyi ve karanlık maddeyi incelemek. Bunun için gereken zayıf kütleçekim merceklenmesi ölçümleri ve galaksilerin kozmik ağdaki dağılımına ilişkin hesaplar tam DR1 ile 2027 ortasında bekleniyor. Yani bu sürüm, kozmoloji sonuçlarının “temeli” niteliğinde; adı da buradan geliyor.

Sık sorulanlar

Euclid DR1-Foundation ne zaman yayımlandı?

ESA, Euclid’in ilk büyük veri sürümünü 12 Kasım 2026’da yayımladı. Sürüm, Euclid’in 2024 baharı ile 2025 baharı arasındaki yaklaşık 13 aylık gözlemlerini kapsıyor.

Bu sürümde neler var?

Ham veriler, kalibre edilmiş görüntüler, kataloglar, tayflar ve büyük gökyüzü mozaikleri: bir milyardan fazla cisim, 900 milyondan fazla galaksi ve 160 milyondan fazla kaynağın tayfı. Toplam hacim yaklaşık 1,7 milyon gigabayt.

Karanlık enerji ile ilgili sonuçlar ne zaman gelecek?

Zayıf kütleçekim merceklenmesi ve galaksi kümelenmesi gibi kozmoloji için gereken üst düzey ürünler tam DR1 ile 2027 ortasında bekleniyor. DR1-Foundation bu ürünleri içermiyor.

SpaceTRC’de keşfetmeye devam et

Kaynaklar

🔭 Her gün yeni bir uzay sorusu. SpaceTRC YouTube kanalına abone ol · Instagram · SpaceTRC TV’deki tüm videolar
Bilim, merakla başlar.

Kapak görseli: ESA/Euclid/Euclid Consortium/NASA; ESA/Gaia/DPAC; ESA/Planck Collaboration · CC BY-SA 3.0 IGO

SPACETRC / BİLGİYE ERİŞİM

Merakını takip et.

SPACETRC / BAŞLANGIÇ

Ne yapmak istiyorsun?

Bu kısa rehber altı dildedir. Bilimsel içeriklerin tam metinleri Türkçe ve İngilizcedir.

Doğrudan çalışma alanları

Yayın araVeriyi inceleUzay olaylarıEkip çalışması planlaYayına hazırlan

Seçilmiş içerikleri yanında taşı

Türkçe ve İngilizce araştırma dosyalarını ve başlangıç derslerini ayrı okuma alanında aç. Çevrimdışı hazırlama ve cihazına ekleme seçenekleri oradadır.

Çevrimdışı kütüphaneyi aç ↗

Dil tercihi yalnız bu tarayıcıda saklanır; hesap veya konum izni gerekmez.