Kısaca: Avrupa Uzay Ajansı (ESA), karanlık evreni haritalamak için tasarlanan Euclid uzay teleskobunun ilk büyük veri sürümünü 12 Kasım 2026’da yayımladı. “DR1-Foundation” adlı sürüm, yaklaşık 1.900 derece karelik bir gökyüzü alanını kapsıyor ve 900 milyondan fazla galaksi içeriyor. Bu, Euclid’in altı yılda tarayacağı alanın yaklaşık yüzde 14’ü.
Neler yayımlandı?
Sürüm, Euclid’in 2024 baharından 2025 baharına kadar yaklaşık 13 ayda topladığı gözlemlere dayanıyor. Önceki “hızlı” sürümler toplam yaklaşık 60 derece kareyi kapsıyordu; DR1-Foundation’daki alan yaklaşık 9.500 dolunayın gökte kapladığı alana eşit. Ham veriler, kalibre edilmiş görüntüler, kataloglar, tayflar ve büyük gökyüzü mozaikleri bilim insanlarının kullanımına açıldı.
Kısa bilgiler
- Yayın: 12 Kasım 2026 (ESA)
- Alan: yaklaşık 1.900 derece kare; planlanan taramanın yaklaşık %14’ü
- Cisim sayısı: bir milyardan fazla; bunların 900 milyondan fazlası galaksi
- Tayf: 160 milyondan fazla kaynak
- Yaklaşık 15.000 güçlü kütleçekim merceği adayı; bugüne kadarki en büyük katalog
- 60 milyondan fazla kuasar adayı
- Veri hacmi: yaklaşık 1,7 milyon gigabayt
Öne çıkanlar
Sürümdeki yaklaşık 15.000 güçlü kütleçekim merceği adayı, daha önce yayımlanan tüm katalogların toplamından fazla. Bir galaksinin kütlesi, arkasındaki daha uzak bir galaksinin ışığını bükerek yaylar ve halkalar oluşturur. Bu bükülme, galaksinin karanlık madde dâhil toplam kütlesini “tartmaya” yarıyor.
Sürümde ayrıca 60 milyondan fazla kuasar adayı var. Yüzlerce galaksi kümesinde, kümedeki galaksilerden koparak aralarına dağılmış yıldızların zayıf ışığı (küme içi ışık) da görülüyor. ESA’nın paylaştığı görüntüler arasında Saat (Horologium) üstkümesi, Messier 81 galaksi grubu ve yaklaşık 33 milyon ışık yılı uzaklıktaki halka galaksi NGC 1291 var.
Karanlık enerji sonuçları ne zaman?
Euclid’in asıl hedefi, evrenin genişlemesini hızlandıran karanlık enerjiyi ve karanlık maddeyi incelemek. Bunun için gereken zayıf kütleçekim merceklenmesi ölçümleri ve galaksilerin kozmik ağdaki dağılımına ilişkin hesaplar tam DR1 ile 2027 ortasında bekleniyor. Yani bu sürüm, kozmoloji sonuçlarının “temeli” niteliğinde; adı da buradan geliyor.
Sık sorulanlar
Euclid DR1-Foundation ne zaman yayımlandı?
ESA, Euclid’in ilk büyük veri sürümünü 12 Kasım 2026’da yayımladı. Sürüm, Euclid’in 2024 baharı ile 2025 baharı arasındaki yaklaşık 13 aylık gözlemlerini kapsıyor.
Bu sürümde neler var?
Ham veriler, kalibre edilmiş görüntüler, kataloglar, tayflar ve büyük gökyüzü mozaikleri: bir milyardan fazla cisim, 900 milyondan fazla galaksi ve 160 milyondan fazla kaynağın tayfı. Toplam hacim yaklaşık 1,7 milyon gigabayt.
Karanlık enerji ile ilgili sonuçlar ne zaman gelecek?
Zayıf kütleçekim merceklenmesi ve galaksi kümelenmesi gibi kozmoloji için gereken üst düzey ürünler tam DR1 ile 2027 ortasında bekleniyor. DR1-Foundation bu ürünleri içermiyor.
SpaceTRC’de keşfetmeye devam et
- Teleskop dosyası: Euclid
- Karanlık madde ve karanlık enerji
- Galaksiler ve kozmik ağ
- Görelilik ve kütleçekimi
Kaynaklar
- ESA/Caltech — Euclid lays the foundation for its best-ever 3D map of the Universe (12 Kasım 2026)
- ESA — Euclid’s Wide and Deep Surveys (DR1-Foundation)
- ESA Cosmos — Euclid DR1 zaman çizelgesi
Bilim, merakla başlar.
Kapak görseli: ESA/Euclid/Euclid Consortium/NASA; ESA/Gaia/DPAC; ESA/Planck Collaboration · CC BY-SA 3.0 IGO

