KOZMOS · GÖREV DOSYASI
Juno, NASA’nın Yeni Sınırlar programındaki Jüpiter görevi. 5 Ağustos 2011’de Cape Canaveral’dan Atlas V roketiyle fırlatıldı ve 4 Temmuz 2016’da Jüpiter yörüngesine girdi. Kutupların üzerinden geçen uzun bir yörüngede dolanan araç, gezegenin bulutlarının altını kütleçekim, manyetik alan ve mikrodalga ölçümleriyle inceledi.
Ana görev 2021’de tamamlandı; NASA görevi 42 ek yörüngeyle Eylül 2025’e kadar uzattı ve bu sürede Ganymede, Europa ve Io’ya yakın geçişler yapıldı. Eylül 2025 sonrasındaki durum kamuya açık kaynaklarda net değil (aşağıya bakın).
BİR BAKIŞTA
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Ajans | NASA (JPL işletiyor, baş araştırmacı SwRI’dan Scott Bolton) |
| Fırlatma | 5 Ağustos 2011, Cape Canaveral, Atlas V |
| Jüpiter yörüngesine giriş | 4 Temmuz 2016 |
| Yörünge | Kutuplardan geçen, uzun eliptik yörünge |
| Enerji | Güneş panelleri; Jüpiter’de Güneş enerjisiyle çalışan ilk araç |
| Ana görevin sonu | 2021 |
| Uzatılmış görev | Ağustos 2021–Eylül 2025, 42 ek yörünge |
| Uydu geçişleri | Ganymede 2021, Europa 2022, Io 2023 ve 2024 |
| Güncel durum | Belirsiz; aşağıdaki “Bugün” bölümüne bakın |
NE ARIYOR?
Bir gaz devinin içine bakmak
Jüpiter’in görünen yüzü bulut tepeleri; asıl soru bunların altında ne olduğu. Juno, aracın Jüpiter’in çekimiyle hızındaki çok küçük değişimleri radyo sinyaliyle ölçerek gezegenin içindeki kütle dağılımını çıkardı. Mikrodalga radyometresi bulutların yüzlerce kilometre altını “gördü”, manyetometre ise manyetik alanı ayrıntılı biçimde haritaladı.
Jüpiter’in güçlü radyasyon kuşakları elektronik aletler için tehlikeli. Juno’nun hassas elektroniği titanyumdan bir radyasyon kasası içinde korunuyor ve yörüngesi en yoğun radyasyon bölgelerinden olabildiğince kaçınacak biçimde tasarlandı.
BULGULAR
Beklenenden farklı bir Jüpiter
NASA’ya göre Juno’nun öne çıkan bulguları şunlar: Jüpiter’in çekirdeği beklenenden büyük ve kısmen çözünmüş, yani keskin sınırlı değil “bulanık”. Kuşak ve bölge denen bant şeklindeki jet akımları bulut tepelerinin yaklaşık 3.000 km altına kadar uzanıyor. Büyük Kırmızı Leke’nin kökleri yaklaşık 320 km derine iniyor. Manyetik alan bazı yerlerde Dünya’nınkinin 30 katından güçlü.
Araç kutuplarda Dünya’dakinden farklı çalışan şimşekler ve kutup ışıkları gözlemledi. AGU Advances dergisinde 20 Mart 2026’da yayımlanan bir çalışmaya göre Jüpiter’in dev fırtınalarındaki şimşekler Dünya’dakilerden en az 100 kat güçlü.
UYDULAR
Uzatılmış görevde üç yakın geçiş
Uzatılmış görevde Juno, 7 Haziran 2021’de Ganymede’ye yaklaşık 1.000 km, 29 Eylül 2022’de Europa’ya yakın geçiş yaptı. 30 Aralık 2023 ve 3 Şubat 2024’te ise Güneş Sistemi’nin volkanik açıdan en etkin cismi Io’ya yaklaşık 1.500 km yaklaştı ve yüzeyde yeni lav alanları görüntüledi. Her geçiş yörüngeyi kısalttı: 53 günlük dolanım önce 43, sonra 38 ve 33 güne indi.
Kamera JunoCam, biriken radyasyon hasarı nedeniyle görüntülerde bozulmalar yaşadı; 2023’te ekip kamerayı ısıtarak (tavlama) sorunu geçici olarak giderdi ve Io geçişlerinin görüntüleri bu sayede alındı.
BUGÜN
Görevin geleceği belirsiz
NASA ve JPL görev sayfaları uzatılmış görevin Eylül 2025’te sona ereceğini belirtiyor. Ekim 2025’teki ABD hükümeti kapanması sırasında NASA görev hakkında açıklama yapamadı ve bazı haber kaynakları aracın çalışmayı bırakmış olabileceğini yazdı. AIAA’nın 24 Mart 2026 tarihli haberine göre ise araç sağlıklı ve yeni bilim sonuçları üretiyor, ancak NASA yeni bir uzatma kararını açıklamış değil.
Juno’nun başlangıçta Europa gibi okyanus taşıyabilecek uyduları kirletmemek için bilerek Jüpiter’e daldırılması planlanıyordu. Uydu geçişleri yörüngeyi değiştirince bu risk ortadan kalktı; NASA’ya göre yörünge zamanla bozulacak ve araç sonunda Jüpiter’in atmosferine girerek yok olacak.
GÖREV ZAMAN ÇİZELGESİ
| Tarih | Olay |
|---|---|
| 5 Ağu 2011 | Cape Canaveral’dan Atlas V ile fırlatıldı |
| Eki 2013 | Dünya çekim yardımı |
| 4 Tem 2016 | Jüpiter yörüngesine giriş |
| 2021 | Ana görev tamamlandı; 1 Ağustos’ta uzatılmış görev başladı |
| 7 Haz 2021 | Ganymede geçişi |
| 29 Eyl 2022 | Europa geçişi |
| 30 Ara 2023 | Io geçişi (1.500 km) |
| 3 Şub 2024 | İkinci Io geçişi |
| Eyl 2025 | Uzatılmış görevin planlanan sonu |
| 20 Mar 2026 | Şimşek bulgusu AGU Advances’ta yayımlandı |
BAĞLANTILI DOSYALAR
KAYNAKLAR
- NASA Science — Juno
- NASA JPL — Juno
- AIAA — NASA’s Juno delivers new science while its future remains uncertain (24 Mart 2026)
- Fox Weather — Has NASA’s Juno spacecraft reached the end of its mission? (8 Ekim 2025)
Durum bilgisi 17 Kasım 2026 itibarıyla ajansların resmî sayfalarına ve haber kaynaklarına dayanır. “Planlanan” ve “hedef” ifadeleri henüz gerçekleşmemiş adımları gösterir; uzay görevlerinde takvim değişebilir.
