Türk Uyduları - SpaceTRC

Türk Uyduları: Haberleşmeden Gözleme

Bu bölüm Türksat haberleşme filosunun tarihini kapsar. İlk fırlatma girişimi, ilk başarılı uydu, hizmete alma ve yerli geliştirme ayrı kilometre taşlarıdır.

KAYNAKLI ARAŞTIRMA · 23 EKIM 2026

SpaceTRC · özgün kavramsal infografik; uydu fotoğrafı veya ölçekli yörünge haritası değildir. Metinli kayıtlar dosyalardadır.

İşletmeciliğin başlangıcı

Türkiye’nin uydu haberleşmesi birikimi, 1968’de PTT çalışmalarına ve Intelsat üyeliğine uzanır. AKA-1 yer istasyonu 1979’da hizmete girdi. Türksat AŞ ise 2004’te kuruldu.

[1] Türksat

Haberleşme ve gözlem aynı görev değildir

Türksat ailesinin ana görevi görüntü çekmek değil, televizyon yayınları ve veri gibi haberleşme yüklerini taşımaktır. Yer-sabit yörüngedeki uydu, uygun konumda çalışan yer terminallerine gökyüzünde yaklaşık sabit bir yönde görünür. Bu bölümdeki 6A programı da yaklaşık 35.786 kilometre irtifadaki bu görev sınıfı için geliştirilen platformu kapsar. Gözlem uydularının kamera ve görüntüleme başarıları ise ayrı dosyada ele alınmalıdır. Bir ülkenin sahip olduğu uydu sayısı, işlettiği aktif uydu sayısı ve kendi tasarlayıp ürettiği uydu sayısı aynı gösterge değildir.

[2] TÜBİTAK UZAY

1994–2001: ilk girişim ve ilk başarı

Türksat 1A, 24 Ocak 1994’teki ilk ulusal haberleşme uydusu fırlatma girişimiydi; taşıyıcı roketin arızası nedeniyle görevine ulaşamadı. Bu nedenle ilk başarılı Türk haberleşme uydusu olarak 1B anılmalıdır. 1994’teki 1B’yi 1996’da 1C ve 2001’de 2A izledi. Bu ilk kuşaklar artık tarihî filonun parçalarıdır; aktif uydu toplamına eklenmez.

[3] Türksat · [4] TÜBİTAK Bilim ve Teknik

2008–2015: büyüyen filo

2008’de 3A, 2014’te 4A ve 2015’te 4B ile kapasite ve kapsama çeşitlendi. 4B’nin 50° Doğu’da hizmet vermesi, filonun farklı yörünge konumlarından yararlanmasını sağladı. Fırlatma, yörüngeye transfer ve ticari hizmetin başlaması aynı gün olmak zorunda değildir. Ayrıca 15 yıl gibi tasarım ömrü değerleri otomatik emeklilik takvimi değildir; görev durumu tarihli işletmeci kaydından kontrol edilmelidir.

[5] Türksat · [6] Türksat · [7] Türksat

İşletmeci ve üretici ayrımı

İlk dönemlerin önemli özelliği, uydu işletme bilgisinin uluslararası tedarik ve ortaklıklarla birlikte gelişmesidir. Resmî teknik sayfalar 3A için Alcatel/Thales Alenia Space kökenli SpaceBus platformunu, 4A ve 4B için Japon MELCO üretimi DS2000 platformunu kaydeder. Bu uyduların Türkiye tarafından işletilmesi, Türkiye’de bütünüyle tasarlanıp üretildikleri anlamına gelmez. Buna karşılık işletmecilik, yer kontrolü ve hizmet yönetiminde edinilen deneyim de daha sonraki yerli geliştirme programlarının ihtiyaçlarını tanımlayan birikimin parçasıdır.

[5] Türksat · [6] Türksat · [7] Türksat

2021–2022: 5A ve 5B ile yeni kapasite

Airbus tarafından üretilen Türksat 5A, 8 Ocak 2021’de fırlatıldı ve 28 Haziran 2021’de hizmete alındı. 31° Doğu konumundan yayıncılık ve veri haberleşmesi sunar. Aynı yıl 19 Aralık’ta fırlatılan 5B ise 14 Haziran 2022’de hizmete girdi. 42° Doğu’daki bu uydu, yüksek veri kapasitesiyle genişbant haberleşmesini destekler. Türksat’ın 2024 raporu, ASELSAN’ın iki yerli haberleşme ekipmanının 5B’de kullanılarak uzayda çalışma deneyimi kazandığını da belirtir. Böylece dışarıdan uydu tedariki ile yerli alt sistem geliştirme aynı program içinde buluştu.

[8] Türksat · [9] Türksat · [10] Türksat · [11] Türksat · [12] Türksat

6A: yerli geliştirme

TÜRKSAT 6A, TÜBİTAK UZAY’ın proje yöneticiliğinde TUSAŞ, ASELSAN ve CTech’in katılımıyla geliştirildi. Asıl kazanım, yer-sabit haberleşme uydusu platformunun tasarım, üretim, bütünleştirme ve test bilgisinin ülkede oluşturulmasıdır. Resmî açıklamalardaki yüzde 80’in üzerinde yerlilik ve 84 yerli ekipman verileri, bütün hammaddelerin ve her parçanın yüzde 100 yerli olduğu biçiminde genişletilmemelidir. Uydu, yabancı bir fırlatma hizmetiyle uzaya taşındı; fırlatma kabiliyeti ile uydu geliştirme kabiliyeti farklıdır.

[13] TÜBİTAK

6A: fırlatmadan hizmete

6A, 9 Temmuz 2024’te TSİ 02.30’da Falcon 9 ile fırlatıldı. 28 Aralık’ta 42° Doğu görev konumuna ulaştı; 17 Şubat 2025’te ilk test yayını yapıldı. Resmî devir ve hizmete alma tarihi 21 Nisan 2025’tir. Bu dört olay, geliştirme sürecinin farklı aşamalarını gösterir. 9 Temmuz 2026 tarihli Bakanlık açıklaması, uydunun hizmetini sürdürdüğünü ve Güney Asya’daki 10 ülkede 69 TV kanalına yayın sunduğunu bildirir; bu sayı tarihli bir işletme göstergesidir, değişmez kapasite sınırı değildir.

[14] Türksat · [15] TÜBİTAK · [16] TÜBİTAK · [17] Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı

6A: modeller ve test altyapısı

TÜBİTAK UZAY’ın proje sayfası, 6A için ısıl-yapısal yeterlilik, elektriksel-elektronik, mühendislik ve uçuş modellerini ayrı ayrı listeler. Bu yaklaşım, tek bir uyduyu tamamlayıp doğrudan fırlatmanın ötesinde bir doğrulama sürecini anlatır: farklı modellerle yapı, elektronik ve sistemlerin birlikte çalışması sınanır. Böyle bir programın kalıcı çıktısı yalnız yörüngede çalışan araç değildir; test altyapısı, yeni ekipmanların uzayda çalışma geçmişi ve yetişmiş ekipler de sonraki projelere aktarılabilir. Bu kazanımların her biri, ayrı kanıt ve görev sonuçlarıyla değerlendirilmelidir.

[2] TÜBİTAK UZAY

Kronolojiyi nasıl okumalı?

Bir tarihin yanında fırlatma, test veya hizmet etiketi bulunması önemlidir. Fırlatma aracı uyduyu ilk yörüngesine bırakır; uydu daha sonra görev konumuna ilerleyebilir, alt sistemleri kontrol edilir ve hizmete hazırlanır. Test yayını, belirli bir haberleşme işlevinin denenmesidir; işletmecinin devraldığı bütün hizmetlerin aynı gün başladığını tek başına göstermez. Benzer biçimde kanalların yeni uyduya taşınması, eski uydunun bütün görevlerinin o anda sona erdiğini kanıtlamaz. Bu kütüphanede aktif durum, son doğrulama tarihiyle; emeklilik ise ayrı bir kayıtla gösterilir. Böylece geçmişte açıklanmış hedefler ile gerçekleşmiş görevler birbirine karışmaz.

[18] Türksat

HABERLEŞME / GÖZLEM / KÜÇÜK UYDULAR

Türk uydularını görevleriyle tanıyın.

Fırlatma, istasyondan bırakılma, hizmete giriş ve görev sonu farklı tarihlerdir. Eski uydular, başarısız fırlatma ve deneysel görevler de tarihsel birikimin parçasıdır; bu tablo çalışan uydu filosu sayımı değildir.

21 uydu kaydı.

Haberleşme uydusu; başarısız fırlatma

Türksat 1A

Fırlatma: 1994-01-24

PTT dönemindeki Türkiye haberleşme programı; hizmet başlamadı

Fırlatma başarısız; görev yapmadı

Türkiye’nin ilk haberleşme uydusu fırlatma girişimi.

İlk başarılı Türk uydusu olarak yazılmamalı.

[3] Türksat · [4] TÜBİTAK Bilim ve Teknik

Yer-sabit haberleşme uydusu

Türksat 1B

Fırlatma: 1994-08-11

Türkiye kamu uydu işletmeciliği; 2004 sonrasında Türksat AŞ

Görevi sona ermiş tarihî uydu

İlk başarılı ulusal haberleşme uydusu;1994’te hizmete girdi.

Fırlatma ve hizmete giriş ayrı; arşivlerde 2005/2006 emeklilik farkı var. Kesin emeklilik günü verilmedi.

[1] Türksat · [19] Türksat · [20] Türkiye Uzay Ajansı

Yer-sabit haberleşme uydusu

Türksat 1C

Fırlatma: 1996-07-10

Türk Telekom; 2004 sonrasında Türksat AŞ

Görevi sona ermiş tarihî uydu

İlk kuşağın kapsama ve yedekleme birikimini genişletti.

Aktif filoya eklenmemeli; son işletme tarihi ayrıca doğrulanmalı.

[1] Türksat · [21] Türksat · [20] Türkiye Uzay Ajansı · [22] Türksat

Yer-sabit haberleşme uydusu

Türksat 2A (Eurasiasat 1)

Fırlatma: 2001-01-11

Eurasiasat / Türk Telekom ortaklık programı; sonra Türksat AŞ

Görevi sona ermiş tarihî uydu

Türk Telekom veAlcatel ortaklığının yaptırdığı haberleşme uydusu.

10/11 Ocak farkı kaynaklarda var; tarihler sessizce karıştırılmamalı.

[1] Türksat · [3] Türksat · [21] Türksat · [20] Türkiye Uzay Ajansı · [22] Türksat · [18] Türksat

Yer-sabit haberleşme uydusu

Türksat 3A

Fırlatma: 2008-06-13

Türksat AŞ

Güncel resmî filoda hizmette

42° Doğu’da yayıncılık ve haberleşme hizmeti.

Tasarım ömrünün dolması kendiliğinden emeklilik demek değildir.

[23] Türksat · [5] Türksat

Yer-sabit haberleşme uydusu

Türksat 4A

Fırlatma: 2014-02-14

Türksat AŞ

Güncel resmî filoda hizmette

42° Doğu’da filonun hizmet kapasitesini artırdı.

Fırlatma tarihi hizmet başlangıcıyla eşitlenmemeli.

[23] Türksat · [6] Türksat · [18] Türksat

Yer-sabit haberleşme uydusu

Türksat 4B

Fırlatma: 2015-10-16

Türksat AŞ

Güncel resmî filoda hizmette

50° Doğu’da haberleşme ve veri hizmeti.

Kapsama alanı müşteri sayısı veya kesintisiz hizmet garantisi değildir.

[23] Türksat · [7] Türksat · [24] Türksat

Yer-sabit haberleşme uydusu

Türksat 5A

Fırlatma: 2021-01-08

Türksat AŞ

Hizmette; 28.06.2021’de devreye alındı

31° Doğu’da Ku-bant yayıncılık/veri hizmeti.

Yeni teknik sayfa07.01.2021veriyor; burada Türkçe olay duyurusu ve tarihçe esas.

[8] Türksat · [9] Türksat · [10] Türksat

Yer-sabit haberleşme uydusu

Türksat 5B

Fırlatma: 2021-12-19

Türksat AŞ

Hizmette; 14.06.2022’de devreye alındı

42° Doğu’da genişbant kapasitesi ve yerli ekipmanların uzay deneyimi.

Yerli iki ekipman bütün uydunun millî tasarım olduğu anlamına gelmez.

[11] Türksat · [12] Türksat

Yer-sabit haberleşme uydusu

Türksat 6A

Fırlatma: 2024-07-09

Türksat AŞ

Hizmette; 21.04.2025’te resmî devir

Türkiye’de geliştirilen ilk yer-sabit haberleşme uydusu platformu.

%80 üzeri yerlilik beyanı %100 yerli parça iddiası değildir;17 Şubat test yayını hizmete girişten ayrı.

[14] Türksat · [13] TÜBİTAK · [17] Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı

Optik yer gözlem

BİLSAT

Fırlatma: 2003-09-27

TÜBİTAK UZAY

Emekli: Ağustos 2006

Teknoloji transferi, yer altyapısı ve yerli ekipman uçuş deneyimi.

Çalışan uydu listesine dahil edilmez.

[25] TÜBİTAK UZAY

1U deneysel küp uydu

ITUpSAT1

Fırlatma: 2009-09-23

İTÜ USTTL

Tarihsel görev; 2026 işletme durumu teyit edilmedi

Üniversite ölçeğinde tasarım, test ve uydu takibi.

Fırlatma kaydı güncel işlevsellik kanıtı değildir.

[26] İstanbul Teknik Üniversitesi

Optik yer gözlem

RASAT

Fırlatma: 2011-08-17

TÜBİTAK UZAY

Emekli: 23 Ağustos 2022

Türkiye’de geliştirilen uydu ve uzun süreli görüntü arşivi.

Üç yıllık tasarım ömrü, gerçekleşen on bir yıllık görevden ayrılır.

[27] TÜBİTAK UZAY · [28] TÜBİTAK

Yüksek çözünürlüklü yer gözlem

GÖKTÜRK-2

Fırlatma: 2012-12-18

Hava Kuvvetleri Komutanlığı

İşletme, 18 Aralık 2022 tarihli MSB açıklamasında doğrulanmış

TÜBİTAK UZAY–TUSAŞ geliştirme ve üretim birikimi.

Bu kayıt 2026 anlık sağlık raporu değildir.

[29] TUSAŞ · [30] Millî Savunma Bakanlığı

3U amatör haberleşme küp uydusu

TURKSAT-3USAT

Fırlatma: 2013-04-26

İTÜ / Türksat / TAMSAT ortak projesi

Tarihsel görev; 2026 işletme durumu teyit edilmedi

VHF/UHF haberleşme ve üniversite test deneyimi.

Ticari Türksat haberleşme ailesinden ayrı küçük uydu projesidir.

[26] İstanbul Teknik Üniversitesi

Optik keşif ve yer gözlem

GÖKTÜRK-1

Fırlatma: 2016-12-05

Hava Kuvvetleri Komutanlığı

Yörüngeye gönderildi; bu dosyada 2026 sağlık durumu doğrulanmadı

Uluslararası iş bölümü ve USET altyapısı.

Tamamı yerli tasarım olarak tanımlanmaz.

[31] TUSAŞ · [32] TUSAŞ IDEF kurumsal fuar sayfası

QB50 kapsamında 2U bilim/teknoloji gösterimi

HAVELSAT

Fırlatma tarihi bu dosyada kesinleştirilmedi. · Yörüngeye bırakılma: 2017-05-16

İTÜ / HAVELSAN / Hava Harp Okulu

Görev dönemi: 2017–2019; yörünge ömrü tamamlandı

Üniversite ve sanayiyle küçük uydu geliştirme.

16 Mayıs 2017, ISS’ten bırakılma tarihidir; ilk roket kalkışı burada ayrı doğrulanmadı.

[33] İstanbul Teknik Üniversitesi · [34] İTÜ USTTL proje yürütücüsü / TUYAD çalıştayı

QB50 kapsamında 2U bilimsel küp uydu

BeEagleSat

Fırlatma tarihi bu dosyada kesinleştirilmedi. · Yörüngeye bırakılma: 2017-05-26

İTÜ / Hava Harp Okulu / Sabancı Üniversitesi ortakları

Tarihsel görev; güncel işletme teyit edilmedi

Uluslararası termosfer araştırması ve ekip yetiştirme.

26 Mayıs 2017 tarihi ISS’ten bırakılmadır; fırlatma ile karıştırılmaz.

[34] İTÜ USTTL proje yürütücüsü / TUYAD çalıştayı

3U deneysel/amatör haberleşme

UBAKUSAT

Fırlatma: 2018-04-02 · Yörüngeye bırakılma: 2018-05-11

İTÜ USTTL ve proje ortakları

11 Mayıs 2018 yer istasyonu teması doğrulandı

Küçük uydu geliştirme ve komut/haberleşme denemeleri.

Roketle taşıma ve 11 Mayıs ISS’ten bırakılma ayrı aşamalardır.

[35] İTÜ USTTL · [36] İTÜ USTTL · [37] TAMSAT – proje ortağı

PocketQube / cep uydusu

Grizu-263A

Fırlatma: 2022-01-13

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Grizu-263

Fırlatma ve ilk sinyaller doğrulanmış; 2026 durumu teyit edilmedi

Öğrenci takımının gerçek yörünge görevi.

Planlanan ömür, bugünkü etkin işletme anlamına gelmez.

[38] Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Grizu-263

Metrealtı çözünürlüklü optik yer gözlem

İMECE

Fırlatma: 2023-04-15

Hava Kuvvetleri Komutanlığı; geliştirici TÜBİTAK UZAY

2025 tarihli açıklamalarda görev ve envanter doğrulanmış

Yerli elektro-optik kamera ve uydu alt sistemi yeteneği.

Fırlatma tarihi envantere giriş tarihi değildir.

[39] TÜBİTAK UZAY · [40] TÜBİTAK

Araştırmayı sürdürün.

01 / ARAŞTIRMA DOSYASI

KAYNAKLAR / AÇIK ARAŞTIRMA

Bilginin izini sürün.

Uydu Tarihçesi ↗Türksat
TÜRKSAT 6A — TÜBİTAK UZAY ↗TÜBİTAK UZAY
Uydu Haberleşmesi 101 — Türksat uyduları, s.78–79 ↗Türksat · 2022-01 dizininde; eser tarihi ayrıca doğrulanmadı
Cumhuriyetimizin 100 Yıllık Bilim Tarihi — İlk Uydumuz TÜRKSAT ↗TÜBİTAK Bilim ve Teknik · Eser2023yüzüncüyıl içeriği; dizindeki yayım tarihi eser tarihi değildir
Türksat 3A — Teknik Özellikler ↗Türksat · Tarihsiz ürün sayfası; erişim2026-10-23
Türksat 4A — Teknik Özellikler ↗Türksat · Tarihsiz ürün sayfası; erişim2026-10-23
Türksat 4B — Teknik Özellikler ↗Türksat · Tarihsiz ürün sayfası; erişim2026-10-23
Türksat 5A Üç Yaşında ↗Türksat · 2024-01-08
Türksat 5A Cumhurbaşkanımız Tarafından Devreye Alındı ↗Türksat · 2021-06-28
TÜRKSAT 5A ↗Türksat
TÜRKSAT 5B ↗Türksat
Türksat Faaliyet Raporu 2024 — Türksat 5B ↗Türksat · 2025-05
İlk Yerli ve Milli Haberleşme Uydumuz TÜRKSAT 6A Resmi Olarak Görevine Başladı ↗TÜBİTAK · 2025-04-21
Türksat 6A Uzaya Fırlatıldı: İlk Sinyal Alındı ↗Türksat · 2024-07-09
TÜRKSAT 6A’nın Testleri Tamamlandı ve Yayın Denemelerine Başlandı ↗TÜBİTAK · 2025-02-19
TÜRKSAT 6A Uzayda Birinci Yılını Tamamladı ↗TÜBİTAK · 2025-07-09
TÜRKSAT 6A İki Yıldır Uzayda ↗Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı · 2026-07-09
Türksat 4A’ya Kanal Geçişleri Tamamlandı ↗Türksat · 2014-09-17 duyurusu; geçiş17–18Eylülgecesi
2015 Faaliyet Raporu — Kilometre Taşları ↗Türksat · 2015 faaliyet dönemi
Our Space History ↗Türkiye Uzay Ajansı · Tarihsiz sayfa; erişim2026-10-23
Uydu Kataloğu — ömrünü tamamlamış uydular ↗Türksat · Yaklaşık2018; künyesi ayrıca doğrulanamadı
Satellite Fleet — End-Of-Life Satellites (önceki sürüm) ↗Türksat · Resmî arama dizinindeki önceki sürüm; erişim2026-10-23
Uydu Filosu ↗Türksat
Türksat 4B Başarıyla Fırlatıldı ↗Türksat · Sayfa yayın tarihi19.12.2015; olay16.10.2015
BİLSAT ↗TÜBİTAK UZAY
İTÜ’de Üretilen İkinci Uydu TURKSAT-3USAT Uzayda ↗İstanbul Teknik Üniversitesi · 2013-07
RASAT ↗TÜBİTAK UZAY
Yerli Gözlem Uydumuz RASAT Görevini Tamamladı! ↗TÜBİTAK · 2022-08-28
GÖKTÜRK-2 ↗TUSAŞ
Uzaydaki Gözümüz Göktürk-2 10 Yıldır Görevde ↗Millî Savunma Bakanlığı · 2022-12-18
TUSAŞ Uydu Tasarım, Üretim, Entegrasyon ve Test Yetenekleriyle SATELLITE 2017 Fuarı’nda ↗TUSAŞ · 2017
TUSAŞ – IDEF Uzay Sistemleri ↗TUSAŞ IDEF kurumsal fuar sayfası
HAVELSAT: 2U CubeSat Developed with the Contribution of ITU-USTTL ↗İstanbul Teknik Üniversitesi · 2026-05-16
CubeSats in Türkiye – Alim Rüstem Aslan ↗İTÜ USTTL proje yürütücüsü / TUYAD çalıştayı · 2023-12-14
Ülkemizin Uzaya Gönderilen Uydusu UBAKUSAT İTÜ’den ↗İTÜ USTTL · 2018-05-10
UBAKUSAT Yörüngede! ↗İTÜ USTTL · 2018-05-14
UBAKUSAT Yörüngede ↗TAMSAT – proje ortağı · 2018-05-11
Grizu-263A Uzayda! ↗Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Grizu-263 · 2022-01
İMECE ↗TÜBİTAK UZAY
TÜBİTAK Dünya Uzay Haftası’nı Kutluyor ↗TÜBİTAK · 2025-10-05
Metrealtı Çözünürlüklü Yer Gözlem Uydusu İMECE Uzayda İkinci Yılını Tamamladı ↗TÜBİTAK · 2025-04-15

Editoryal kontrol: 23 Ekim 2026. Güncel programların aşaması bu tarihteki kaynaklara göre aktarılmıştır. Bağlantılar kurumsal ortaklık veya onay anlamına gelmez.

İşletmeciliğin başlangıcı

Haberleşme ve gözlem aynı görev değildir

1994–2001: ilk girişim ve ilk başarı

2008–2015: büyüyen filo

İşletmeci ve üretici ayrımı

2021–2022: 5A ve 5B ile yeni kapasite

6A: yerli geliştirme

6A: fırlatmadan hizmete

6A: modeller ve test altyapısı

Kronolojiyi nasıl okumalı?

Türk uydularını görevleriyle tanıyın.

Türksat 1A

Türksat 1B

Türksat 1C

Türksat 2A (Eurasiasat 1)

Türksat 3A

Türksat 4A

Türksat 4B

Türksat 5A

Türksat 5B

Türksat 6A

BİLSAT

ITUpSAT1

RASAT

GÖKTÜRK-2

TURKSAT-3USAT

GÖKTÜRK-1

HAVELSAT

BeEagleSat

UBAKUSAT

Grizu-263A

İMECE

Araştırmayı sürdürün.

Türk Uzay Sanayii

Türkiye’nin Uzay ve Uydu Tarihi

Havacılık ve Uzay Araştırma Kütüphanesi

Bilginin izini sürün.