SpaceTRCSpaceTRC/Araştırma merkezi
Birlikte düşünelim
SpaceTRC / Kozmos

Hera: DART’ın Çarptığı Asteroide Giden Gezegen Savunması Görevi

ESA’nın Hera aracı, NASA’nın DART aracının 2022’de çarptığı Dimorphos’u ve eşi Didymos’u incelemek için Kasım 2026’da asteroit sistemine ulaştı. Görev, bir asteroidin yönünü değiştirme deneyinin sonucunu ölçecek.

← Kozmos

KOZMOS · GÖREV DOSYASI

Hera, Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) ilk gezegen savunması görevi. Amacı, NASA’nın DART aracının 26 Eylül 2022’de çarptığı küçük asteroit Dimorphos’u ve onun etrafında döndüğü daha büyük Didymos’u yakından incelemek: çarpışma asteroidi ne kadar itti, arkasında nasıl bir krater ya da şekil değişikliği bıraktı?

7 Ekim 2024’te Cape Canaveral’dan SpaceX Falcon 9 roketiyle fırlatılan Hera, Mart 2025’te Mars’ın yanından geçti ve Ekim 2026’daki frenleme manevralarından sonra Kasım 2026’da Didymos sistemine ulaştı; ESA’nın planından yaklaşık bir ay önce.

BİR BAKIŞTA

Başlık Bilgi
Ajans ESA (Uzay Güvenliği programı)
Fırlatma 7 Ekim 2024, Cape Canaveral, Falcon 9
Kütle Yakıtla birlikte yaklaşık 1.150 kg (ESA)
Mars geçişi 12 Mart 2025; Deimos da görüntülendi
Hedef İkili asteroit Didymos (yaklaşık 780 m) ve Dimorphos (yaklaşık 150 m)
Varış Kasım 2026
Küp uydular Milani ve Juventas
Alet sayısı Küp uydulardakilerle birlikte 12
Asteroitteki süre Yaklaşık 6 ay, en az Haziran 2027’ye kadar
Önceki görev NASA DART, 26 Eylül 2022 çarpması

DENEYİN İLK YARISI

DART ne yaptı?

DART (Çift Asteroit Yönlendirme Testi), bir aracı bilerek bir asteroide çarptırarak yörüngesini değiştirmenin mümkün olup olmadığını sınadı. Dünya için tehlike oluşturmayan Didymos sistemi bu yüzden seçildi: Dimorphos, Didymos’un çevresinde yaklaşık 11 saat 55 dakikada dolanıyordu, yani çarpmanın etkisi yerden ölçülebilecek kadar belirgin olacaktı.

Araç saniyede yaklaşık 6,6 km hızla çarptı. Teleskop gözlemleri, Dimorphos’un dolanma süresinin yaklaşık 33 dakika kısaldığını gösterdi. Başarı için gereken en küçük değişim 73 saniyeydi. Ancak yerden yapılan ölçümler, asteroidin kütlesini ve çarpmanın ne kadarının fırlayan enkazdan geldiğini tam olarak söyleyemez. Bu soruların yanıtı Hera’nın ölçümlerine bağlı.

DENEYİN İKİNCİ YARISI

Hera neyi ölçecek?

Hera, Dimorphos’un kütlesini, iç yapısını ve şeklini ölçerek çarpmanın asteroide ne kadar momentum aktardığını hesaplamayı mümkün kılacak. Bu sayı, gelecekte Dünya’ya yönelen bir asteroidi saptırmak için ne büyüklükte bir çarpma gerektiğini söyleyen modellerin temel girdisi.

Ana araçta iki Asteroit Çerçeveleme Kamerası (AFC), hiperspektral görüntüleyici HyperScout-H, lazer yükseklik ölçer PALT, JAXA’nın sağladığı ısıl kızılötesi kamera TIRI ve kütleçekimini Doppler ölçümleriyle çıkaran bir radyo bilimi deneyi bulunuyor. Araç, Dimorphos’a 20–30 km kadar yaklaşan, üç ve dört günlük yay biçimli geçişlerle çalışıyor ve kendi kendine yön bulabilen bir seyrüsefer sistemiyle ilerliyor.

KÜP UYDULAR

Milani ve Juventas

Hera, valiz büyüklüğünde iki küp uydu taşıyor. İtalya’da Tyvak’ın işlettiği Milani, asteroitlerin yüzey bileşimini ve çevrelerindeki tozu inceleyecek, yüzeye 2 km kadar yaklaşıp sonunda inmeyi deneyecek. Lüksemburg’da GomSpace’in işlettiği Juventas, alçak frekanslı radarıyla Dimorphos’un içini tarayacak; ardından yüzeye inip kütleçekim ölçerle yerel çekimi ölçmeye çalışacak.

Bir asteroidin içine radarla bakmak, onun tek parça bir kaya mı yoksa çekimle bir arada duran bir “moloz yığını” mı olduğunu anlamanın en doğrudan yolu. Bu ayrım, bir saptırma girişiminde asteroidin nasıl tepki vereceğini belirler.

PLAN

Asteroitteki altı ay

ESA’nın planına göre çalışma beş evreden oluşuyor: altı haftalık ilk tanımlama (şekil, kütle, ısıl özellikler), iki haftalık küp uydu bırakma, dört haftalık ayrıntılı tanımlama, DART kraterinin de incelendiği altı haftalık yakın gözlem ve altı haftalık deneysel evre. Görevin sonunda Didymos’un kutuplarından birine iniş seçeneği değerlendiriliyor; araç yüzeye indikten sonra antenini Dünya’ya çeviremeyeceği için bu, görevin sonu olacak.

GÖREV ZAMAN ÇİZELGESİ

Tarih Olay
26 Eyl 2022 NASA’nın DART aracı Dimorphos’a çarptı
7 Eki 2024 Hera, Cape Canaveral’dan Falcon 9 ile fırlatıldı
12 Mar 2025 Mars geçişi; Deimos görüntülendi
Şub 2026 İkinci derin uzay manevrası
15 ve 22 Eki 2026 Asteroide yaklaşma frenlemeleri
Kas 2026 Didymos sistemine varış; ilk tanımlama evresi
İlk tanımlamadan sonra (plan) Milani ve Juventas bırakılıyor
Haz 2027 (plan) Asteroit evresinin tamamlanması

BAĞLANTILI DOSYALAR

KAYNAKLAR

Durum bilgisi 17 Kasım 2026 itibarıyla ajansların resmî sayfalarına ve haber kaynaklarına dayanır. “Planlanan” ve “hedef” ifadeleri henüz gerçekleşmemiş adımları gösterir; uzay görevlerinde takvim değişebilir.

SPACETRC / BİLGİYE ERİŞİM

Merakını takip et.

SPACETRC / BAŞLANGIÇ

Ne yapmak istiyorsun?

Bu kısa rehber altı dildedir. Bilimsel içeriklerin tam metinleri Türkçe ve İngilizcedir.

Doğrudan çalışma alanları

Yayın araVeriyi inceleUzay olaylarıEkip çalışması planlaYayına hazırlan

Seçilmiş içerikleri yanında taşı

Türkçe ve İngilizce araştırma dosyalarını ve başlangıç derslerini ayrı okuma alanında aç. Çevrimdışı hazırlama ve cihazına ekleme seçenekleri oradadır.

Çevrimdışı kütüphaneyi aç ↗

Dil tercihi yalnız bu tarayıcıda saklanır; hesap veya konum izni gerekmez.