KOZMOS · GÖREV DOSYASI
Hera, Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) ilk gezegen savunması görevi. Amacı, NASA’nın DART aracının 26 Eylül 2022’de çarptığı küçük asteroit Dimorphos’u ve onun etrafında döndüğü daha büyük Didymos’u yakından incelemek: çarpışma asteroidi ne kadar itti, arkasında nasıl bir krater ya da şekil değişikliği bıraktı?
7 Ekim 2024’te Cape Canaveral’dan SpaceX Falcon 9 roketiyle fırlatılan Hera, Mart 2025’te Mars’ın yanından geçti ve Ekim 2026’daki frenleme manevralarından sonra Kasım 2026’da Didymos sistemine ulaştı; ESA’nın planından yaklaşık bir ay önce.
BİR BAKIŞTA
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Ajans | ESA (Uzay Güvenliği programı) |
| Fırlatma | 7 Ekim 2024, Cape Canaveral, Falcon 9 |
| Kütle | Yakıtla birlikte yaklaşık 1.150 kg (ESA) |
| Mars geçişi | 12 Mart 2025; Deimos da görüntülendi |
| Hedef | İkili asteroit Didymos (yaklaşık 780 m) ve Dimorphos (yaklaşık 150 m) |
| Varış | Kasım 2026 |
| Küp uydular | Milani ve Juventas |
| Alet sayısı | Küp uydulardakilerle birlikte 12 |
| Asteroitteki süre | Yaklaşık 6 ay, en az Haziran 2027’ye kadar |
| Önceki görev | NASA DART, 26 Eylül 2022 çarpması |
DENEYİN İLK YARISI
DART ne yaptı?
DART (Çift Asteroit Yönlendirme Testi), bir aracı bilerek bir asteroide çarptırarak yörüngesini değiştirmenin mümkün olup olmadığını sınadı. Dünya için tehlike oluşturmayan Didymos sistemi bu yüzden seçildi: Dimorphos, Didymos’un çevresinde yaklaşık 11 saat 55 dakikada dolanıyordu, yani çarpmanın etkisi yerden ölçülebilecek kadar belirgin olacaktı.
Araç saniyede yaklaşık 6,6 km hızla çarptı. Teleskop gözlemleri, Dimorphos’un dolanma süresinin yaklaşık 33 dakika kısaldığını gösterdi. Başarı için gereken en küçük değişim 73 saniyeydi. Ancak yerden yapılan ölçümler, asteroidin kütlesini ve çarpmanın ne kadarının fırlayan enkazdan geldiğini tam olarak söyleyemez. Bu soruların yanıtı Hera’nın ölçümlerine bağlı.
DENEYİN İKİNCİ YARISI
Hera neyi ölçecek?
Hera, Dimorphos’un kütlesini, iç yapısını ve şeklini ölçerek çarpmanın asteroide ne kadar momentum aktardığını hesaplamayı mümkün kılacak. Bu sayı, gelecekte Dünya’ya yönelen bir asteroidi saptırmak için ne büyüklükte bir çarpma gerektiğini söyleyen modellerin temel girdisi.
Ana araçta iki Asteroit Çerçeveleme Kamerası (AFC), hiperspektral görüntüleyici HyperScout-H, lazer yükseklik ölçer PALT, JAXA’nın sağladığı ısıl kızılötesi kamera TIRI ve kütleçekimini Doppler ölçümleriyle çıkaran bir radyo bilimi deneyi bulunuyor. Araç, Dimorphos’a 20–30 km kadar yaklaşan, üç ve dört günlük yay biçimli geçişlerle çalışıyor ve kendi kendine yön bulabilen bir seyrüsefer sistemiyle ilerliyor.
KÜP UYDULAR
Milani ve Juventas
Hera, valiz büyüklüğünde iki küp uydu taşıyor. İtalya’da Tyvak’ın işlettiği Milani, asteroitlerin yüzey bileşimini ve çevrelerindeki tozu inceleyecek, yüzeye 2 km kadar yaklaşıp sonunda inmeyi deneyecek. Lüksemburg’da GomSpace’in işlettiği Juventas, alçak frekanslı radarıyla Dimorphos’un içini tarayacak; ardından yüzeye inip kütleçekim ölçerle yerel çekimi ölçmeye çalışacak.
Bir asteroidin içine radarla bakmak, onun tek parça bir kaya mı yoksa çekimle bir arada duran bir “moloz yığını” mı olduğunu anlamanın en doğrudan yolu. Bu ayrım, bir saptırma girişiminde asteroidin nasıl tepki vereceğini belirler.
PLAN
Asteroitteki altı ay
ESA’nın planına göre çalışma beş evreden oluşuyor: altı haftalık ilk tanımlama (şekil, kütle, ısıl özellikler), iki haftalık küp uydu bırakma, dört haftalık ayrıntılı tanımlama, DART kraterinin de incelendiği altı haftalık yakın gözlem ve altı haftalık deneysel evre. Görevin sonunda Didymos’un kutuplarından birine iniş seçeneği değerlendiriliyor; araç yüzeye indikten sonra antenini Dünya’ya çeviremeyeceği için bu, görevin sonu olacak.
GÖREV ZAMAN ÇİZELGESİ
| Tarih | Olay |
|---|---|
| 26 Eyl 2022 | NASA’nın DART aracı Dimorphos’a çarptı |
| 7 Eki 2024 | Hera, Cape Canaveral’dan Falcon 9 ile fırlatıldı |
| 12 Mar 2025 | Mars geçişi; Deimos görüntülendi |
| Şub 2026 | İkinci derin uzay manevrası |
| 15 ve 22 Eki 2026 | Asteroide yaklaşma frenlemeleri |
| Kas 2026 | Didymos sistemine varış; ilk tanımlama evresi |
| İlk tanımlamadan sonra (plan) | Milani ve Juventas bırakılıyor |
| Haz 2027 (plan) | Asteroit evresinin tamamlanması |
BAĞLANTILI DOSYALAR
KAYNAKLAR
- ESA — Hera targets early arrival at Didymos asteroids
- ESA — Hera operations
- Tech Times — ESA Hera reaches asteroid Didymos (5 Kasım 2026)
- Wikipedia — Hera (space mission)
Durum bilgisi 17 Kasım 2026 itibarıyla ajansların resmî sayfalarına ve haber kaynaklarına dayanır. “Planlanan” ve “hedef” ifadeleri henüz gerçekleşmemiş adımları gösterir; uzay görevlerinde takvim değişebilir.
