Türk Uzay Sanayii

Kamu, özel sektör ve üniversitelerin uydu, fırlatma, yer kesimi, test ve görev işletimindeki rolleri.

KAYNAKLI ARAŞTIRMA · 23 EKIM 2026

SpaceTRC · özgün kavramsal infografik; uydu fotoğrafı veya ölçekli yörünge haritası değildir. Metinli kayıtlar dosyalardadır.

Uyduyu aşan bir sanayi

Türk uzay sanayisi; uzay aracının kendisi, görev yükü, fırlatma hizmeti, yer istasyonu, veri işleme ve görev işletimi birlikte ele alındığında anlaşılır. Bu işlerin tek kuruluşta toplanması gerekmez. Araştırma enstitüsü, uydu işletmecisi, parça üreticisi ve üniversite farklı sorumluluklar üstlenir. Rehber, bu görevleri görünür kılan seçilmiş kurumlardan oluşur; bütün şirketlerin eksiksiz sicili değildir. Kurumların rolü, duyurulmuş hedef ile tamamlanmış teknik aşama ayrımı korunarak anlatılır.

[1] Türkiye Uzay Ajansı

Politika, işletmecilik ve görev sorumluluğu

Türkiye Uzay Ajansı, Millî Uzay Programı ve uluslararası işbirliği çerçevesinde koordinasyon üstlenir. Türksat’ın temel uzay rolü ise uydu haberleşme ağının ve ilgili yörünge haklarının işletilmesidir. Bir uydunun sahibi veya işletmecisi olmak, bütün parçalarını aynı kurumun ürettiği anlamına gelmez. Aynı şekilde bir strateji belgesinde hedefin yer alması görevin tamamlandığını göstermez. Program belgeleri amaç ve öncelikleri, görev kayıtları ise gerçekleşen uçuş ve hizmet aşamalarını okumak için kullanılmalıdır.

[2] Türkiye Uzay Ajansı · [3] Türksat

Uydu platformu ve test altyapısı

TUSAŞ’ın uzay faaliyetleri uydu platformları ve sistem entegrasyonunu kapsar. USET Merkezi, uzay sistemlerinin fırlatmaya hazırlanmasında alt montaj, montaj, sistem entegrasyonu, fonksiyonel ve çevresel test altyapısı sağlar. Bir uyduyu tasarlamak kadar, kalkış sırasında ve yörüngede karşılaşacağı koşullara dayanacağını sınamak da sanayinin parçasıdır. Entegrasyon ve test merkezi bir fırlatma üssü değildir. Bu ayrım, Türkiye’de üretilen bir uydunun neden başka bir ülkeden fırlatılabildiğini anlamayı da kolaylaştırır.

[4] TUSAŞ · [5] TUSAŞ

Görev yükü ve haberleşme alt sistemleri

ASELSAN’ın uydu haberleşme görev yükleri ile CTech’in telemetri, telekomut ve mesafe ölçüm sistemleri farklı ihtiyaçlara karşılık verir. TÜRKSAT 6A bu işbölümünü somutlaştıran projelerden biridir. Haberleşme görev yükü kullanıcıya sunulan hizmeti taşırken telemetri ve telekomut, uydunun durumunun izlenmesi ve komutların aktarılmasını sağlar. Bu nedenle ‘uydu yapımına katıldı’ ifadesi tek başına yeterli değildir. Her kuruluşun sorumlu olduğu donanım veya alt sistem belirtilirse hem katkının değeri hem sistemin ortak üretim yapısı daha açık görülür.

[6] ASELSAN · [7] CTech

Yerdeki sistem olmadan görev tamamlanmaz

TÜBİTAK UZAY’ın yer istasyonu altyapısı, uyduyla veri alışverişi, izleme, komut ve görev işletimi için kullanılır. PROFEN’in İMECE ile ilişkili MİYEG anten sistemi ve SDT’nin kullanıcı servis birimi, arşivleme ve görüntü işleme çözümleri yer kesiminin farklı bileşenleridir. Anten, yer kontrol yazılımı ve veriyi kullanıcıya ulaştıran iş akışı aynı şey değildir. Uzay aracından ilk sinyalin alınması da bütün görev hizmetinin eksiksiz başladığını tek başına kanıtlamaz; işletim boyunca izleme ve doğrulama sürer.

[8] TÜBİTAK UZAY · [9] PROFEN · [10] SDT

Özel girişimlerde görev yaşam döngüsü

Plan-S, küçük uydu görevlerini tasarımdan üretime, fırlatma hizmeti tedarikinden yer operasyonlarına kadar bir hizmet zinciri olarak sunar. Buradaki fırlatma koordinasyonu şirketin kendi roketiyle fırlattığı anlamına gelmez. Fergani’nin FGN serisi duyuruları ise belirli uyduların gerçekleşmiş görev aşamalarını izlemeyi sağlar. Bir test uydusunun yörüngeye bırakılması önemlidir; planlanan bütün takımyıldızın tamamlanmasıyla aynı aşama değildir. Özel uzay girişimleri değerlendirilirken araç geliştirme, fırlatma, ilk temas, devreye alma ve hizmet sunumu ayrı kayıtlara dayanmalıdır.

[11] Plan-S · [12] Fergani Space · [13] Fergani Space

İrtifa deneyi ile yörüngeye teslim farklıdır

ROKETSAN’ın MUFS sayfaları uzaya erişim için gerekli teknolojilerin geliştirilmesini, TUA’nın proje kaydı ise mikro uyduların alçak Dünya yörüngesine yerleştirilmesini hedef olarak açıklar. DeltaV’nin 2025’te duyurduğu hibrit roket deneyi 200 kilometreyi aşan irtifaya ilişkindir. Bir aracın uzay sınırını aşması, Dünya çevresinde yörüngeye girdiği anlamına gelmez. Sonda uçuşu; motoru, kademeyi veya deneyi kısa süreli ortamda sınayabilir. Yörüngeye uydu teslimi ise ayrıca doğrulanması gereken bir başarıdır; testler bu sonucun yerine yazılmamalıdır.

[14] ROKETSAN · [15] Türkiye Uzay Ajansı · [16] DeltaV

Üniversiteler: Küçük uydu ve radyasyon araştırmaları

İTÜ’nün USTTL ve UHUZAM birimleri küçük uydu tasarımı, test, yer istasyonu ve uzaktan algılama çalışmalarında farklı altyapılar sunar. ODTÜ İVMER, uzay radyasyonu ve bileşenlerin test ihtiyaçları üzerinde çalışır; radyasyon ölçer geliştirme ve test işbirlikleri bu araştırmanın uygulama örnekleridir. Üniversite katkısı yalnızca mezun yetiştirmek değildir. Deneyin kurulması, ölçümün yorumlanması ve genç araştırmacıların gerçek görevlerle çalışması da teknoloji birikimi oluşturur. Bununla birlikte bir araştırma laboratuvarı, otomatik olarak seri uydu üreticisi diye sınıflandırılmamalıdır.

[17] İstanbul Teknik Üniversitesi · [18] İstanbul Teknik Üniversitesi · [19] ODTÜ İVMER · [20] ODTÜ İVMER · [21] TENMAK

Projelerin görev ömrünü de kaydetmek

HAVELSAT, HAVELSAN, İTÜ ve Hava Harp Okulu işbirliğinin tarihsel bir örneğidir. İTÜ’nün proje kaydı, 2017’de yörüngeye bırakılan küp uydunun yörünge ömrünü 2019’da tamamladığını belirtir. Görevin sona ermesi kazanılan deneyimi değersiz kılmaz; fakat bu kayıt uydunun bugün hâlâ hizmet verdiği iddiasını da desteklemez. Rehberde HAVELSAN’ın bu doğrulanmış proje katkısı korunur. İnsansız hava araçları için geliştirilen genel yer kontrol ürünü, ayrıca uydu yazılımı üretildiğine kanıt olarak kullanılmaz.

[22] İstanbul Teknik Üniversitesi · [23] HAVELSAN

Ortaklıkların tarihi güncel yapıyla karıştırılmamalı

GSATCOM, TUSAŞ ile INVAP’ın Small-GEO haberleşme uydusu işbirliği içinde doğdu. Ancak INVAP’ın 2026 finansal raporları pay devrini ve anlaşma kapsamındaki proje işlerinin durumunu kaydeder. Bu nedenle 2019’daki kuruluş duyurusunu bugün değişmeden süren ortaklık yapısı gibi kullanmak doğru değildir. Rehber GSATCOM’u, kuruluş amacı ve sonraki kurumsal değişimi birlikte görülen bir kayıt olarak sunar. Uzay sanayisinin tarihi yalnızca yeni araçlardan değil, değişen işbirliklerinden ve proje sorumluluklarından da oluşur.

[24] INVAP · [25] INVAP · [26] INVAP

01 / ARAŞTIRMA DOSYASI

Türk Uyduları

TÜRKSAT ailesi, BİLSAT, RASAT, GÖKTÜRK, İMECE ve küçük uyduların görevleri, fırlatmaları ve belgelenen durumları.

Dosyayı incele ↗02 / ARAŞTIRMA DOSYASI

Türkiye’nin Uzay ve Uydu Tarihi

Türkiye’nin haberleşme ve gözlem uydularından üniversite görevlerine; tarih, teknoloji ve insan kaynağı birikimi.

Dosyayı incele ↗03 / ARAŞTIRMA DOSYASI

Havacılık ve Uzay Araştırma Kütüphanesi

Konuya göre aranabilir havacılık ve Türk uzay sanayisi yayınları, resmî el kitapları, teknik rapor arşivleri ve araştırma soruları.

Dosyayı incele ↗

ÜRETİM / ARAŞTIRMA / İNSAN KAYNAĞI

Bir ekosistemin kurumları.

Bu rehber, Türkiye’deki kamu ve özel kuruluşlardan kaynaklarıyla doğrulanmış bir seçkidir. Kurumlar farklı roller üstlenir; her biri uçak üreticisi değildir. Liste, bütün firmaların eksiksiz sicili veya bir başarı sıralaması değildir.

16 kuruluş gösteriliyor.

Kamu ve koordinasyon

Türkiye Uzay Ajansı (TUA)

Uzay politikası ve program koordinasyonu

Millî Uzay Programı ve uluslararası işbirliğinde koordinasyon sağlar; bütün uzay araçlarının üreticisi veya işletmecisi değildir.

Uyduyu aşan bir sanayi

Politika, işletmecilik ve görev sorumluluğu

Uydu platformu ve test altyapısı

Görev yükü ve haberleşme alt sistemleri

Yerdeki sistem olmadan görev tamamlanmaz

Özel girişimlerde görev yaşam döngüsü

İrtifa deneyi ile yörüngeye teslim farklıdır

Üniversiteler: Küçük uydu ve radyasyon araştırmaları

Projelerin görev ömrünü de kaydetmek

Ortaklıkların tarihi güncel yapıyla karıştırılmamalı

Türk Uyduları

Türkiye’nin Uzay ve Uydu Tarihi

Havacılık ve Uzay Araştırma Kütüphanesi

Bir ekosistemin kurumları.

Türkiye Uzay Ajansı (TUA)

Türksat

TÜBİTAK UZAY

TUSAŞ

ASELSAN

HAVELSAN — HAVELSAT proje katkısı

ROKETSAN

DeltaV Uzay Teknolojileri

Plan-S

Fergani Uzay

CTech

PROFEN

SDT

GSATCOM — kurumsal değişim kaydı

İstanbul Teknik Üniversitesi

ODTÜ İVMER

Araştırmayı sürdürün.

Türk Uyduları

Türkiye’nin Uzay ve Uydu Tarihi

Havacılık ve Uzay Araştırma Kütüphanesi

Bilginin izini sürün.