ASELSAN: Aviyonik ve Algılayıcılar

Platformun arkasındaki elektronik

Bir hava aracının uçması, radarının, elektronik sistemlerinin ve eğitim altyapısının aynı olgunlukta olduğu anlamına gelmez. Türkiye’nin son dönem havacılık başarısını değerlendirirken platformun ilk uçuşunu; bir sensörün o platformda denenmesini; seri üretim, kabul ve kullanım aşamalarını ayrı okumak gerekir. ASELSAN, HAVELSAN, TÜBİTAK, SHGM ve THK’nın katkıları, bu ayrım sayesinde daha görünür olur: havacılık, gövde üretiminin yanında güvenilir yazılım, ölçülebilir doğrulama, eğitim ve bakım sürekliliği gerektirir. Buradaki başarı ölçüsü tek bir tanıtım sıfatı değil, belirli bir sistemin belirli tarihte gösterilmiş yeteneğidir.

MURAD: elektronik tarama ve uçuşta entegrasyon

ASELSAN’ın MURAD 100-A AESA radarı bu yaklaşımın iyi bir örneğidir. Aktif elektronik tarama, anteni mekanik olarak çevirmeden arama yönünün değiştirilmesine ve farklı görevlerin zaman içinde paylaşılmasına imkân verir. ASELSAN’ın 2025 faaliyet raporu, radarın F-16 ÖZGÜR’e entegrasyonunu ve GÖKDOĞAN ile başarılı hedef vurma testini bildirir. Kurumun bülteni, AKINCI’da Şubat 2025’te ilk entegre uçuşu, aynı yıl KIZILELMA’da entegrasyon sonrası uçuşu kaydeder. Bu kanıtlar uçuşta entegrasyon ve denemeyi gösterir; tüm filoya teslimat sayısı, yayımlanmamış menzil ya da sınırsız görev yeterliliği çıkarılamaz.

[1] ASELSAN · [2] ASELSAN · [3] TSK Güçlendirme Vakfı

Kokpit, uçuş kontrolü ve özkoruma

Aviyonik katkı yalnız radardan oluşmaz. ASELSAN’ın GÖKBEY için geliştirdiği uçuş ve görev yönetimi yazılımı, kokpit göstergeleri ve otopilot bilgisayarı, pilotun araç ve seyrüsefer bilgilerini yönetmesine hizmet eder. 2024 faaliyet raporu, FLCON 400 uçuş kontrol bilgisayarının ve ATRAS trafik ve çarpışma önleme sisteminin GÖKBEY için ilk teslimatlarını kaydeder. Mayıs 2025 FLCON broşüründeki DAL A ifadesi ‘sertifikalandırılabilir’ donanım ve yazılımı tarif eder; tek başına her ürün konfigürasyonunun sertifikalandığı anlamına gelmez. FEWS ise F-16 için radar ikazı ve elektronik karşı tedbir işlevlerini birleştiren bir özkoruma çözümü olarak tanımlanır; broşürden filo geneli teslimat sonucu üretilemez.

[4] ASELSAN · [5] ASELSAN · [6] ASELSAN · [7] ASELSAN

TÜBİTAK BİLGEM ile bilgisayar ve yazılım katmanı

TÜBİTAK’ın katkısı, araştırma altyapısından uçuşta kullanılan bilgisayarlara uzanır. Kurumun 23 Şubat 2024 açıklaması, BİLGEM’in geliştirdiği yönetim bilgisayarları, aviyonik arayüzler, deterministik ağ, çok çekirdekli gerçek zamanlı işletim sistemi ve ara katman yazılımlarının KAAN’ın ilk uçuşunda kullanıldığını bildirir. Bu, yerli yazılım ve elektronik entegrasyonu için somut bir eşiğe işaret eder; uçağın tüm görevlerinin tamamlandığını göstermez. TÜBİTAK’ın 30 Temmuz 2026 tarihli Havacılıkta Yapay Zekâ Yarışması duyurusu da insan kaynağı yetiştirilmesini ayrı bir çalışma alanı olarak belgeler. Öğrenci yarışması çıktıları, sertifikalı operasyonel uçuş sistemi olarak sunulmamalıdır.

[8] TÜBİTAK · [9] TÜBİTAK