SpaceTRCSpaceTRC/Araştırma merkezi
Birlikte düşünelim
SpaceTRC / Kozmos

Parker Güneş Sondası: Güneş’e En Çok Yaklaşan İnsan Yapımı Araç

NASA’nın Parker Güneş Sondası 2018’de fırlatıldı, 2021’de Güneş’in tacına giren ilk araç oldu ve 24 Aralık 2024’te Güneş yüzeyine 6,1 milyon km yaklaştı. Görev 2029’a kadar uzatıldı; 29. yakın geçişini 4 Eylül 2026’da yaptı.

← Kozmos

KOZMOS · GÖREV DOSYASI

Parker Güneş Sondası, NASA’nın Güneş’in dış atmosferi olan tacı (korona) yerinde incelemek için gönderdiği araç. 12 Ağustos 2018’de Cape Canaveral’dan Delta IV Heavy roketiyle fırlatıldı. 28 Nisan 2021’de Güneş’in tacına giren ilk uzay aracı oldu; NASA bunu “Güneş’e dokunmak” diye duyurdu.

24 Aralık 2024’te Güneş’in yüzeyine yaklaşık 6,1 milyon km yaklaştı ve saatte yaklaşık 690.000 km hıza ulaştı; bu, insan yapımı bir aracın ulaştığı en yüksek hız. Araç o günden beri her 88 günde bir aynı uzaklıktan geçiyor; 29. yakın geçişini 4 Eylül 2026’da yaptı. NASA görevi 2029’a kadar uzattı.

BİR BAKIŞTA

Başlık Bilgi
Ajans NASA (aracı Johns Hopkins Uygulamalı Fizik Laboratuvarı yaptı ve işletiyor)
Fırlatma 12 Ağustos 2018, Cape Canaveral, Delta IV Heavy
Adı Güneş rüzgârını öngören fizikçi Eugene Parker; NASA’nın yaşayan bir kişinin adını verdiği ilk araç
Venüs geçişleri 7 (sonuncusu 6 Kasım 2024)
En yakın geçiş Güneş yüzeyine yaklaşık 6,1 milyon km (24 Aralık 2024)
En yüksek hız Saatte yaklaşık 690.000 km
Isı kalkanı Dışta yaklaşık 1.370 °C’ye dayanır, aletleri yaklaşık 29 °C’de tutar
Aletler FIELDS, SWEAP, IS☉IS, WISPR
Durum Uzatılmış görevde; 2029’a kadar (2026 Heliofizik değerlendirmesi)

NEDEN?

Güneş’in tacı neden yüzeyinden sıcak?

Güneş’in görünen yüzeyi yaklaşık 5.500 °C iken, onu saran ince taç milyonlarca dereceye ulaşıyor. Isı kaynağından uzaklaştıkça sıcaklığın artması, Güneş fiziğinin en eski bilmecelerinden biri. İkinci soru Güneş rüzgârı: Güneş’ten sürekli dışarı akan yüklü parçacıklar tacın bir yerinde hızlanıp ses hızını aşıyor, ama bunun nerede ve nasıl olduğu yerden gözlemle çözülemiyordu.

Bu soruların yanıtı Dünya’daki uyduları, elektrik şebekelerini ve astronotları etkileyen uzay havasını öngörebilmek için de önemli. Parker, ölçümleri uzaktan değil, olayların gerçekleştiği yerde yapıyor.

NASIL?

Güneş’e yaklaşmak için Venüs’le fren

Güneş’e doğru gitmek, Dünya’nın Güneş çevresindeki yaklaşık saniyede 30 km’lik hızını neredeyse tamamen yok etmeyi gerektiriyor. Parker bunu yedi Venüs geçişiyle yaptı: her geçiş yörüngesini biraz daha küçülttü. Son Venüs geçişi 6 Kasım 2024’teydi ve aracı bugünkü yörüngesine oturttu.

Aracın Güneş’e dönük tarafında 11,4 cm kalınlığında karbon kompozit bir ısı kalkanı var. Kalkanın ön yüzü 1.370 °C’ye kadar ısınırken arkasındaki aletler oda sıcaklığına yakın kalıyor. Yakın geçişler sırasında Dünya ile bağlantı kesiliyor; araç kendi başına çalışıyor ve geçişten birkaç gün sonra “her şey yolunda” sinyali gönderiyor.

BULGULAR

Zikzaklar, tozsuz bölge ve Alfvén yüzeyi

Parker, Güneş rüzgârındaki manyetik alanın kısa sürede yön değiştirip geri döndüğü “zikzakları” (switchback) keşfetti; bunların Güneş yüzeyindeki manyetik huni yapılarından kaynaklandığı anlaşıldı. 2021’de, Güneş rüzgârının artık Güneş’e geri dönemediği sınır olan Alfvén yüzeyinin içine girdi.

Araç ayrıca Güneş’in çevresinde, toz taneciklerinin ısıyla buharlaştığı yaklaşık 5,6 milyon km yarıçaplı tozsuz bir bölge olduğunu doğruladı. Görüntüleyici WISPR, Güneş’e çok yakın geçen kuyruklu yıldızları ve Venüs’ün gece yüzünü görüntüledi.

GÖREV ZAMAN ÇİZELGESİ

Tarih Olay
12 Ağu 2018 Delta IV Heavy ile fırlatıldı
3 Eki 2018 Birinci Venüs geçişi
6 Kas 2018 İlk yakın geçiş; zikzaklar ilk kez görüldü
28 Nis 2021 Güneş’in tacına giren ilk araç oldu
6 Kas 2024 Yedinci ve son Venüs geçişi
24 Ara 2024 En yakın geçiş, 6,1 milyon km; hız rekoru
2025 Ana görev tamamlandı
4 Eyl 2026 29. yakın geçiş
2029 (plan) Uzatılmış görevin sonu

BAĞLANTILI DOSYALAR

KAYNAKLAR

Durum bilgisi 17 Kasım 2026 itibarıyla ajansların resmî sayfalarına ve haber kaynaklarına dayanır. “Planlanan” ve “hedef” ifadeleri henüz gerçekleşmemiş adımları gösterir; uzay görevlerinde takvim değişebilir.

SPACETRC / BİLGİYE ERİŞİM

Merakını takip et.

SPACETRC / BAŞLANGIÇ

Ne yapmak istiyorsun?

Bu kısa rehber altı dildedir. Bilimsel içeriklerin tam metinleri Türkçe ve İngilizcedir.

Doğrudan çalışma alanları

Yayın araVeriyi inceleUzay olaylarıEkip çalışması planlaYayına hazırlan

Seçilmiş içerikleri yanında taşı

Türkçe ve İngilizce araştırma dosyalarını ve başlangıç derslerini ayrı okuma alanında aç. Çevrimdışı hazırlama ve cihazına ekleme seçenekleri oradadır.

Çevrimdışı kütüphaneyi aç ↗

Dil tercihi yalnız bu tarayıcıda saklanır; hesap veya konum izni gerekmez.