SpaceTRC / Havacılık
Aerodinamik laboratuvarı
Bir kanadın havayı nasıl yönlendirdiğini canlı izleyin. Hücum açısını, hızı ve irtifayı değiştirin; kaldırma kuvvetinin, sürüklemenin ve tutunma kaybının nasıl ortaya çıktığını kendiniz keşfedin.
L = ½ · ρ · V² · S · CL
ρ hava yoğunluğu, V hız, S kanat alanı, CL kaldırma katsayısıdır. Hız iki katına çıkınca kaldırma dört katına çıkar.
Etkileşimli
Kanadın etrafındaki hava
Çizgiler hava parçacıklarının yollarıdır; renkleri hızı gösterir. Mavi bölgelerde hava hızlanır ve basınç düşer, turuncu bölgelerde yavaşlar ve basınç yükselir. Kanadın üstündeki düşük basınç ile altındaki yüksek basınç arasındaki fark kaldırma kuvvetini oluşturur.
Deneyin: hücum açısını 15°’nin üzerine çıkarın ve tutunma kaybını izleyin; ya da A320’yi 11.000 m’de yavaşlatıp ince havanın etkisini görün.
Kaldırma eğrisi (CL–α)
Standart atmosfer ve uçak
Model eğitim amaçlıdır: akış görseli Joukowski kanat profili etrafındaki ideal (potansiyel) akışla, sayılar sonlu kanat teorisi ve ICAO Standart Atmosferi ile hesaplanır. Tutunma kaybı 15°’de basitleştirilmiş olarak modellenir; uçak değerleri yaklaşıktır.
Temeller
Uçuşu anlamak için altı kavram
Hücum açısı
Kanadın kirişi ile karşıdan gelen hava akımı arasındaki açıdır. Açı büyüdükçe kaldırma artar; ancak belli bir noktadan sonra akış kanattan ayrılır.
Tutunma kaybı (stall)
Hücum açısı kritik değeri (çoğu kanatta 15° civarı) aştığında hava üst yüzeyden kopar, kaldırma aniden düşer. Bu hızla değil açıyla ilgilidir; her hızda olabilir.
Bernoulli ve Newton
Kanadın üstünde hızlanan hava daha düşük basınç yaratır (Bernoulli); kanat aynı zamanda havayı aşağı doğru iter ve tepki olarak yukarı itilir (Newton). İkisi aynı olayın iki açıklamasıdır.
Sürükleme
Havanın harekete karşı direncidir. Sürtünme ve şekil sürüklemesi hızla artar; kaldırma üretmenin bedeli olan indüklenmiş sürükleme ise düşük hızlarda baskındır.
Açıklık oranı
Kanat açıklığının karesinin kanat alanına oranıdır. Planörlerin uzun ince kanatları (oran 20 üzeri) indüklenmiş sürüklemeyi azaltır ve süzülme oranını yükseltir.
Standart atmosfer
Yükseldikçe hava incelir: 11 km’de yoğunluk deniz seviyesinin yaklaşık %30’una düşer. Bu yüzden yolcu uçakları yüksekte daha hızlı uçmak zorundadır ama daha az yakıt harcar.
Daha fazlası için Uçuş bilimi sayfasına, gerçek uçakları görmek için Canlı uçuş haritasına, terimler için uzay sözlüğüne bakın.
- ICAO Standart Atmosferi (Doc 7488).
- J. D. Anderson, Fundamentals of Aerodynamics: Joukowski dönüşümü, Kutta–Joukowski teoremi ve sonlu kanat teorisi.
- NASA Glenn Research Center, Beginner’s Guide to Aeronautics.
Son güncelleme: 2 Kasım 2026