KOZMOS · GÖREV DOSYASI
BepiColombo, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ile Japonya Uzay Araştırma Ajansı’nın (JAXA) Güneş’e en yakın gezegen Merkür’e gönderdiği ortak görev. Merkür’ün yörüngesine aynı anda iki uzay aracı yerleştiren ilk görev olacak: ESA’nın Merkür Gezegen Yörünge Aracı (MPO) ve JAXA’nın Merkür Manyetosfer Yörünge Aracı Mio.
20 Ekim 2018’de Fransız Guyanası’ndaki Kourou’dan Ariane 5 roketiyle fırlatılan araç, yaklaşık sekiz yıllık yolculuğun sonuna geldi. Yolculuk boyunca aracı taşıyan Merkür Transfer Modülü 3 Eylül 2026’da ayrıldı. Yörüngeye giriş manevrası 21 Kasım 2026’ya planlandı.
BİR BAKIŞTA
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Ortaklar | ESA (görev lideri) ve JAXA |
| Araçlar | MPO (ESA) ve Mio (JAXA) |
| Fırlatma | 20 Ekim 2018, Kourou, Ariane 5 |
| Fırlatma kütlesi | Yaklaşık 4.100 kg |
| Gezegen geçişleri | 1 Dünya, 2 Venüs, 6 Merkür |
| Transfer modülünün ayrılması | 3 Eylül 2026 |
| Merkür yörüngesine giriş | 21 Kasım 2026 (planlanan) |
| MPO ile Mio’nun ayrılması | 9–10 Aralık 2026 (planlanan) |
| Bilim evresi | Nisan 2027’de başlayacak; nominal süre 1 yıl, 1 yıl uzatma olanağı |
| Bilim aletleri | MPO’da 11, Mio’da 5 alet grubu |
| Adı | İtalyan matematikçi ve mühendis Giuseppe “Bepi” Colombo |
NEDEN ZOR?
Güneş’e doğru gitmek frenlemek demek
Dünya’dan Merkür’e ulaşmak, Plüton’a gitmekten bile fazla hız değişikliği gerektirir. Bunun nedeni Güneş’in çekimi: Güneş’e doğru yol alan bir araç sürekli hızlanır, Merkür’ün yörüngesine girebilmek için ise bu hızın büyük kısmını yok etmesi gerekir. BepiColombo bu frenlemeyi iki yolla yaptı: elektrikli (iyon) iticilerle uzun süreli, düşük itkili yanmalar ve gezegenlerin yanından geçerek çekim yardımı.
Araç bu yüzden doğrudan gitmedi: Nisan 2020’de Dünya’nın, 2020 ve 2021’de iki kez Venüs’ün, Ekim 2021 ile Ocak 2025 arasında altı kez Merkür’ün yanından geçti. Her geçiş yörüngesini biraz daha küçülttü. Nisan 2024’te elektrikli itki sisteminin tam güçte çalışamadığı anlaşıldı; ESA rotayı yeniden hesapladı ve varış Aralık 2025’ten Kasım 2026’ya kaydı.
İKİ ARAÇ
MPO yüzeye, Mio manyetik alana bakar
Yolculuk boyunca üç parça üst üste taşındı: itkiyi sağlayan Merkür Transfer Modülü, ESA’nın MPO aracı ve Güneş ısısına karşı bir kalkanın içinde duran Mio. Transfer modülü Eylül 2026’da ayrıldı; yörüngeye giriş MPO’nun kimyasal motorlarıyla yapılacak. Aralık 2026’da iki araç birbirinden ayrılıp kendi yörüngelerine geçecek.
MPO, gezegenin yaklaşık 480 ile 1.500 km arasında değişen yükseklikte, kutuplardan geçen bir yörüngeden yüzeyi haritalayacak, kabuğun bileşimini ve kütleçekim alanını ölçecek. Mio ise yaklaşık 590 ile 11.640 km arasında uzanan daha geniş bir yörüngeden Merkür’ün manyetik alanını, çevresindeki plazmayı ve Güneş rüzgârıyla etkileşimini inceleyecek. Aynı anda iki noktadan ölçüm, Güneş rüzgârındaki değişimlerin etkisini gezegenin kendisinden ayırmayı kolaylaştırır.
BİLİM SORULARI
Küçük bir gezegenin büyük bilmeceleri
Merkür, Güneş Sistemi’nin en küçük gezegeni ama demir çekirdeği hacminin çok büyük bir kısmını kaplıyor. Gezegenin bu kadar yoğun olmasının nedeni hâlâ tartışmalı: oluşum sırasında büyük bir çarpışma mı yaşadı, yoksa Güneş’e yakın bölgede hafif malzeme mi süpürüldü? Merkür ayrıca Dünya dışında küresel bir manyetik alanı olan tek kayaç gezegen.
NASA’nın MESSENGER aracı (2011–2015) Merkür’de beklenenden fazla uçucu element, yüzeyde “çukurluk” denen sığ ve parlak çöküntüler ve kutuplardaki hiç Güneş görmeyen kraterlerde su buzu olduğuna dair işaretler buldu. BepiColombo bu bulguları daha hassas aletlerle ve iki araçla sınayacak.
İLK SONUÇLAR
Yörüngeden önce ilk ışık
Transfer modülünün ayrılmasından sonra MPO’nun tüm aletleri 15 Eylül 2026’da ilk kez birlikte çalıştırıldı. ESA’nın 6 Ekim 2026’da paylaştığı ilk sonuçlara göre lazer yükseklik ölçer BELA 21,5 saat boyunca 700.000’den fazla atım gönderdi, kızılötesi spektrometre MERTIS 22 saatlik testte yaklaşık 1 gigabit veri üretti ve kamera sistemi SIMBIO-SYS uzaydaki ilk görüntüsünü çekti.
GÖREV ZAMAN ÇİZELGESİ
| Tarih | Olay |
|---|---|
| 20 Eki 2018 | Kourou’dan Ariane 5 ile fırlatıldı |
| 10 Nis 2020 | Dünya geçişi |
| 15 Eki 2020 | Birinci Venüs geçişi |
| 10 Ağu 2021 | İkinci Venüs geçişi |
| 1 Eki 2021 | Birinci Merkür geçişi |
| 23 Haz 2022 | İkinci Merkür geçişi |
| 19 Haz 2023 | Üçüncü Merkür geçişi |
| Nis 2024 | İtki sorunu; varış Kasım 2026’ya kaydı |
| 4 Eyl 2024 | Dördüncü Merkür geçişi |
| 1 Ara 2024 | Beşinci Merkür geçişi |
| 8 Oca 2025 | Altıncı ve son Merkür geçişi |
| 3 Eyl 2026 | Merkür Transfer Modülü ayrıldı |
| 21 Kas 2026 (plan) | Merkür yörüngesine giriş |
| 9–10 Ara 2026 (plan) | MPO ile Mio ayrılıyor |
| Nis 2027 (plan) | Bilim evresinin başlangıcı |
BAĞLANTILI DOSYALAR
KAYNAKLAR
- ESA — Latest updates: BepiColombo’s arrival at Mercury
- DLR — BepiColombo
- Tech Times — BepiColombo clears every pre-burn hardware check (5 Kasım 2026)
- Wikipedia — BepiColombo (geçiş tarihleri ve yörünge değerleri)
Durum bilgisi 17 Kasım 2026 itibarıyla ajansların resmî sayfalarına ve haber kaynaklarına dayanır. “Planlanan” ve “hedef” ifadeleri henüz gerçekleşmemiş adımları gösterir; uzay görevlerinde takvim değişebilir.
