SpaceTRC / Uzay Çağı / Uzay ajansları
Dünyanın uzay ajansları: bütçeler, programlar, hedefler.
Ticari şirketler büyüse de Ay’a dönüş, gezegen keşfi ve bilim teleskopları hâlâ büyük ölçüde devlet ajanslarının işi. Bu sayfa yedi ajansı aynı ölçütlerle karşılaştırıyor: kuruluş, bütçe, liderlik ve 2026’daki dönüm noktaları.
- NASA 2026 bütçesi
- 24,4 milyar $Kongre’nin onayladığı tutar
- ESA 2026 bütçesi
- 8,26 milyar €3 yıllık taahhüt rekoru 22,07 milyar €
- Çin’in 2025 fırlatması
- 92CNSA verisi
- 2025’te dünyada fırlatma
- 329Yörünge denemesi
01 / Ajanslar
Yedi ajans, tek bakışta
NASA
Kuruluş 1958 · Washington
Artemis II ile 1972’den beri ilk kez astronotları Ay’ın çevresine gönderdi. 2026 bütçesinde Kongre, önerilen derin kesintileri reddetti. Mars’tan örnek getirme görevi ise iptal edildi.
- Yönetici
- Jared Isaacman (Aralık 2025’ten beri)
- 2026 bütçesi
- 24,4 milyar $
- 2026
- Artemis II, Roman teleskobu fırlatıldı
ESA
Kuruluş 1975 · Paris
Kasım 2025 bakanlar toplantısında 3 yıl için rekor 22,07 milyar € taahhüt aldı. Ekim 2026’da Avrupa’nın kendi astronotlarını fırlatması için 10 yılda yaklaşık 10 milyar €’luk bir plan önerdi.
- Genel direktör
- Josef Aschbacher
- 2026 bütçesi
- 8,26 milyar €
- 2026
- Ariane 64 ilk uçuş, Smile, Sentinel-3C
CNSA
Kuruluş 1993 · Pekin
2025’te 92 fırlatma yaptı. Temmuz 2026’da Uzun Yürüyüş 10B’nin birinci kademesini denizde ağla yakaladı ve yörünge kademesi geri kazanan ikinci ülke oldu. Hedef 2030’dan önce insanlı Ay inişi.
- Başkan
- Shan Zhongde
- Bütçe
- Resmî olarak açıklanmıyor
- 2026
- Shenzhou-23, Uzun Yürüyüş 10B
Roscosmos
Kuruluş 1992 · Moskova
Baykonur’daki insanlı uçuş rampası Kasım 2025’te hasar gördü, Mart 2026’da onarıldı. Yeni Soyuz-5 roketi Nisan 2026’da ilk test uçuşunu yaptı. Rus Yörünge İstasyonu’nun montajına 2028’de başlanması planlanıyor.
- Genel müdür
- Dmitry Bakanov
- 2025 fırlatması
- 17
- 2026
- Soyuz-5 ilk uçuş, Soyuz MS-29
ISRO
Kuruluş 1969 · Bengaluru
PSLV roketi Mayıs 2025 ve Ocak 2026’da üst üste iki kez başarısız oldu. Ajans Eylül 2026’da GSLV ile uçuşlara döndü. İnsansız Gaganyaan G1 testi Aralık 2026 civarında bekleniyor.
- Başkan
- V. Narayanan
- 2026–27 bütçesi
- 13.706 crore ₹
- Sıradaki
- Gaganyaan G1, Chandrayaan-4 (2028)
JAXA
Kuruluş 2003 · Tokyo
H3 roketi Aralık 2025’teki başarısızlıktan sonra 2026’da üç başarılı uçuş yaptı. 20 Ekim 2026’da Mars’ın uydusu Phobos’tan örnek getirecek MMX görevini fırlattı.
- Başkan
- Hiroshi Yamakawa
- 2026 işletme bütçesi
- 127 milyar ¥
- 2026
- MMX fırlatıldı
02 / Fırlatmalar
2025’te ülkelere göre yörünge fırlatmaları
2025’te dünyada 329 yörünge fırlatma denemesi yapıldı ve bunların 321’i yörüngeye ulaştı. ABD’nin 181 fırlatmasının 170’i SpaceX’e ait.
Kaynak: Jonathan McDowell verileri (Payload ve Starlust derlemeleri). Güney Kore 2, İsrail, Avustralya ve İran birer fırlatma yaptı. Fırlatıcı şirketlerin ayrıntısı için: Dünyanın fırlatıcıları.
03 / Türkiye
Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ve Milli Uzay Programı
TUA, 13 Aralık 2018’de cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kuruldu. Merkezi Ankara’da, başkanı Ekim 2023’ten beri Yusuf Kıraç. Ajans Ekim 2026’da Uluslararası Astronotik Kongresi’ne (IAC) Antalya’da ev sahipliği yaptı. Kongreye 111 ülkeden katılım oldu.
| Milli Uzay Programı hedefi (2021) | Durum (Kasım 2026) |
|---|---|
| 1. Ay misyonu | AYAP-1’in entegrasyonu tamamlandı, çevresel testlerde. Fırlatma 2027’nin ilk ayları. Yumuşak iniş yapacak AYAP-2 için 2030’ların başı hedefleniyor. |
| 2. Yeni nesil yerli uydu | Türksat 6A Temmuz 2024’te fırlatıldı, 2025’te hizmete girdi. İMECE 2023’ten beri yörüngede. |
| 3. Bölgesel konumlama ve zamanlama sistemi | Geliştirme sürüyor |
| 4. Uzaya erişim ve uzay limanı | Somali’deki uzay limanının ilk etap inşaatı Aralık 2025’te başladı. Roketsan’ın ŞİMŞEK-1 fırlatıcısıyla 2027’de yaklaşık 400 kg’lık yükü yörüngeye taşımak hedefleniyor. |
| 5. Uzay havası | Çalışmalar sürüyor |
| 6. Astronomi ve uzay nesnelerinin takibi | Çalışmalar sürüyor |
| 7. Uzay sanayi ekosistemi | TUA’ya 2023’te şirket kurma yetkisi verildi. 2027 taslak bütçesinde uzay ve havacılık ödeneği yaklaşık üç katına çıkıyor. |
| 8. Uzay Teknoloji Geliştirme Bölgesi | ODTÜ’de |
| 9. İnsan kaynağı | Eğitim ve burs programları |
| 10. Türk vatandaşını uzaya göndermek | 2024’te tamamlandı: Alper Gezeravcı (Ax-3) ve Tuva Cihangir Atasever (Galactic 07) |
Uluslararası iş birlikleri: Türkiye 31 Ağustos 2026’da Artemis Anlaşmaları’nı imzaladı. 1977’den beri BM Uzayın Barışçıl Kullanımı Komitesi üyesi ve beş BM uzay antlaşmasına da taraf. TUA Başkanı, 2026–27 dönemi için Asya-Pasifik Uzay İşbirliği Örgütü (APSCO) Konsey Başkanı seçildi.
Ayrıntılar: Türk Uzay Sanayii · AYAP-1 · Uzay hukuku