SpaceTRCSpaceTRC/Araştırma merkezi
EnglishBirlikte düşünelim
SpaceTRC / Kurumsal ve araştırma

Kitâbü’l-Menâzır · Optik Kitabı

Işığı ve görmeyi deneylerle inceleyen yedi kitaplık optik eseri.

← Açık Bilim Kütüphanesi
Eser ve belgeKaynakta tarihleme: 1011 — 1021Orta Çağ

Işığı ve görmeyi deneylerle inceleyen yedi kitaplık optik eseri.

Defterimi aç ↗

Eserin yazılışı
1011–1021, Kahire
Yazar
İbnü’l-Heysem
Latince
De aspectibus · Risner baskısı, Basel 1572
Yer
Kahire
Bölge
Mısır ve Kuzey Afrika

Kaydı incele

Kitâbü’l-Menâzır (Optik Kitabı), İbnü’l-Heysem’in 1011–1021 yılları arasında Kahire’de yazdığı yedi kitaplık eserdir. Euclid ve Batlamyus’un gözden ışın çıktığını savunan görüşünü çürütür; görmenin nesneden göze gelen ışıkla olduğunu deneylerle gösterir.

I. kitap ışık, renk ve görmeyi; II. kitap görsel algı kuramını; III–IV. kitaplar görme yanılmalarını; V–VI. kitaplar yansımayı deneysel kanıtlarla; VII. kitap kırılmayı inceler.

Eser karanlık oda deneyini ve bugün “Alhazen problemi” denen yansıma sorusunu içerir. Adı bilinmeyen bir çevirmen onu De aspectibus adıyla Latinceye aktardı. Friedrich Risner 1572’de Basel’de Opticae thesaurus başlığıyla bastı; bu baskı Avrupa’da optik düşüncesini etkiledi.

1572 baskısında bir kitabın başlangıcını bulun: konu sırasını yukarıdaki yedi kitaplık düzenle karşılaştırın.

Diğer adlar / yazılışlar: Book of Optics · De aspectibus · Perspectiva · Opticae thesaurus · كتاب المناظر

Derinlemesine: Gözün anatomisi ve eserin etkisi

Eser görmenin anatomisini de ele alır: İbnü’l-Heysem’e göre gözün billursu sıvısı (bugünkü mercek) nesneden gelen ışınları alır ve tabanı nesne, tepesi kendi merkezi olan bir görme konisi oluşturur; algıladığı görüntüyü görme siniri aracılığıyla beyne iletir. Önündeki sulu ve arkasındaki camsı sıvıların görmede daha küçük bir rolü vardır.

XIV. yüzyılın başında Kemâleddîn el-Fârisî, eser üzerine Tenkîhu’l-Menâzır adlı kapsamlı bir şerh yazdı ve su dolu cam küreyle yaptığı deneylerle gökkuşağının oluşumunu açıkladı. XII. yüzyıl sonunda ya da XIII. yüzyıl başında Latinceye çevrilen eser, XIII–XVII. yüzyıllar arasında Avrupa’da optik, fizik ve matematiğin gelişimini derinden etkiledi; Roger Bacon, Witelo ve John Pecham gibi “perspektivist” optikçiler ona dayandı.

Bu bölümün kaynakları

Bu bölüm 17 Kasım 2026’da eklendi.

KANIT VE KAYNAK

Özgün kayda ulaş.

  1. Stanford Libraries · Opticae thesaurus (Basel 1572)

    Çevrim içi görüntülenebilir; indirme ve yeniden yayım kurum iznine bağlıdır.

    Erişim
    Kaynakta incele
    Kullanım bilgisi
    Link only / check item
  2. Wikipedia · Book of Optics

    Özgün kurum kaydını açın.

    Erişim
    Kaynakta incele
    Kullanım bilgisi
    Link only / check item
  3. Erişim
    Kaynakta incele
    Kullanım bilgisi
    Link only / check item

Bağlantıdaki kurumun kayıt ve kullanım koşulları esas alınır. Katalog erişimi, dosyanın yeniden yayımlanmasına izin verildiği anlamına gelmez.

DİJİTAL ARŞİV

Özgün belgeyi sayfa sayfa incele.

  1. Opticae thesaurus: Alhazeni Arabis libri septem

    Basılı eser · McGill University Library · 1572

    Platform
    Internet Archive
    IIIF
    —

Bu eserler, onları koruyan kütüphanelerin dijital koleksiyonlarında tam tıpkıbasım olarak açık. IIIF manifesti, aynı belgeyi Mirador ya da Universal Viewer gibi herhangi bir IIIF görüntüleyicide açmanı sağlar. Görseller kurumların kendi sunucularından yüklenir; yeniden kullanım koşulları kuruma göre değişir.

DÜNYA KAYNAKLARI

Konuyu bilimsel yayınlarda sürdür.

  1. Erişim
    Yayıncıda
    Atıf (OpenAlex)
    76
  2. A PHILOSOPHICAL PERSPECTIVE ON ALHAZEN'S OPTICS

    Nader El-Bizri · Arabic Sciences and Philosophy · 2005

    Erişim
    Yayıncıda
    Atıf (OpenAlex)
    62
  3. Erişim
    Yayıncıda
    Atıf (OpenAlex)
    22
  4. Erişim
    Yayıncıda
    Atıf (OpenAlex)
    19
  5. Ibn al-Haytham (965–1039 AD), the original portrayal of the modern theory of vision

    Babak Daneshfard ve diğ. · Journal of Medical Biography · 2014

    Erişim
    Yayıncıda
    Atıf (OpenAlex)
    17

Bu liste, açık bilim veritabanı OpenAlex’te bu konuyla ilgili en çok atıf alan çalışmalardan derlendi; konu dışı sonuçlar elle ayıklandı. Son güncelleme: 16 Kasım 2026. Aramayı sürdür: OpenAlex · arXiv · NASA ADS

SPACETRC / BİLGİYE ERİŞİM

Merakını takip et.

SPACETRC / BAŞLANGIÇ

Ne yapmak istiyorsun?

Bu kısa rehber altı dildedir. Bilimsel içeriklerin tam metinleri Türkçe ve İngilizcedir.

Doğrudan çalışma alanları

Yayın araVeriyi inceleUzay olaylarıEkip çalışması planlaYayına hazırlan

Seçilmiş içerikleri yanında taşı

Türkçe ve İngilizce araştırma dosyalarını ve başlangıç derslerini ayrı okuma alanında aç. Çevrimdışı hazırlama ve cihazına ekleme seçenekleri oradadır.

Çevrimdışı kütüphaneyi aç ↗

Dil tercihi yalnız bu tarayıcıda saklanır; hesap veya konum izni gerekmez.