Işığı ve görmeyi deneylerle inceleyen yedi kitaplık optik eseri.
- Eserin yazılışı
- 1011–1021, Kahire
- Yazar
- İbnü’l-Heysem
- Latince
- De aspectibus · Risner baskısı, Basel 1572
- Yer
- Kahire
- Bölge
- Mısır ve Kuzey Afrika
Kaydı incele
Kitâbü’l-Menâzır (Optik Kitabı), İbnü’l-Heysem’in 1011–1021 yılları arasında Kahire’de yazdığı yedi kitaplık eserdir. Euclid ve Batlamyus’un gözden ışın çıktığını savunan görüşünü çürütür; görmenin nesneden göze gelen ışıkla olduğunu deneylerle gösterir.
I. kitap ışık, renk ve görmeyi; II. kitap görsel algı kuramını; III–IV. kitaplar görme yanılmalarını; V–VI. kitaplar yansımayı deneysel kanıtlarla; VII. kitap kırılmayı inceler.
Eser karanlık oda deneyini ve bugün “Alhazen problemi” denen yansıma sorusunu içerir. Adı bilinmeyen bir çevirmen onu De aspectibus adıyla Latinceye aktardı. Friedrich Risner 1572’de Basel’de Opticae thesaurus başlığıyla bastı; bu baskı Avrupa’da optik düşüncesini etkiledi.
1572 baskısında bir kitabın başlangıcını bulun: konu sırasını yukarıdaki yedi kitaplık düzenle karşılaştırın.
Diğer adlar / yazılışlar: Book of Optics · De aspectibus · Perspectiva · Opticae thesaurus · كتاب المناظر
Derinlemesine: Gözün anatomisi ve eserin etkisi
Eser görmenin anatomisini de ele alır: İbnü’l-Heysem’e göre gözün billursu sıvısı (bugünkü mercek) nesneden gelen ışınları alır ve tabanı nesne, tepesi kendi merkezi olan bir görme konisi oluşturur; algıladığı görüntüyü görme siniri aracılığıyla beyne iletir. Önündeki sulu ve arkasındaki camsı sıvıların görmede daha küçük bir rolü vardır.
XIV. yüzyılın başında Kemâleddîn el-Fârisî, eser üzerine Tenkîhu’l-Menâzır adlı kapsamlı bir şerh yazdı ve su dolu cam küreyle yaptığı deneylerle gökkuşağının oluşumunu açıkladı. XII. yüzyıl sonunda ya da XIII. yüzyıl başında Latinceye çevrilen eser, XIII–XVII. yüzyıllar arasında Avrupa’da optik, fizik ve matematiğin gelişimini derinden etkiledi; Roger Bacon, Witelo ve John Pecham gibi “perspektivist” optikçiler ona dayandı.
Bu bölümün kaynakları
Bu bölüm 17 Kasım 2026’da eklendi.
KANIT VE KAYNAK
Özgün kayda ulaş.
- Stanford Libraries · Opticae thesaurus (Basel 1572)
Çevrim içi görüntülenebilir; indirme ve yeniden yayım kurum iznine bağlıdır.
- Erişim
- Kaynakta incele
- Kullanım bilgisi
- Link only / check item
- Wikipedia · Book of Optics
Özgün kurum kaydını açın.
- Erişim
- Kaynakta incele
- Kullanım bilgisi
- Link only / check item
- TDV İslâm Ansiklopedisi · İbnü’l-Heysem
Özgün kurum kaydını açın.
- Erişim
- Kaynakta incele
- Kullanım bilgisi
- Link only / check item
Bağlantıdaki kurumun kayıt ve kullanım koşulları esas alınır. Katalog erişimi, dosyanın yeniden yayımlanmasına izin verildiği anlamına gelmez.
DİJİTAL ARŞİV
Özgün belgeyi sayfa sayfa incele.
- Opticae thesaurus: Alhazeni Arabis libri septem
Basılı eser · McGill University Library · 1572
- Platform
- Internet Archive
- IIIF
- —
Bu eserler, onları koruyan kütüphanelerin dijital koleksiyonlarında tam tıpkıbasım olarak açık. IIIF manifesti, aynı belgeyi Mirador ya da Universal Viewer gibi herhangi bir IIIF görüntüleyicide açmanı sağlar. Görseller kurumların kendi sunucularından yüklenir; yeniden kullanım koşulları kuruma göre değişir.
DÜNYA KAYNAKLARI
Konuyu bilimsel yayınlarda sürdür.
- Alhazen's Neglected Discoveries of Visual Phenomena
Ian P. Howard · Perception · 1996
- Erişim
- Yayıncıda
- Atıf (OpenAlex)
- 76
- A PHILOSOPHICAL PERSPECTIVE ON ALHAZEN'S OPTICS
Nader El-Bizri · Arabic Sciences and Philosophy · 2005
- Erişim
- Yayıncıda
- Atıf (OpenAlex)
- 62
- Alhacen on the Principles of Reflection: A Critical Edition, with English Translation and Commentary, of Books 4 and 5 of Alhacen's "De Aspectibus", the Medieval Latin Version of Ibn al-Haytham's "Kitāb al-Manāẓir". Volume Two: English Translation
Ibn al-Haytham ve diğ. · Transactions of the American Philosophical Society · 2006
- Erişim
- Yayıncıda
- Atıf (OpenAlex)
- 22
- What is the history of medieval optics really about?
A Mark Smith · PubMed · 2004
- Erişim
- Yayıncıda
- Atıf (OpenAlex)
- 19
- Ibn al-Haytham (965–1039 AD), the original portrayal of the modern theory of vision
Babak Daneshfard ve diğ. · Journal of Medical Biography · 2014
- Erişim
- Yayıncıda
- Atıf (OpenAlex)
- 17
Bu liste, açık bilim veritabanı OpenAlex’te bu konuyla ilgili en çok atıf alan çalışmalardan derlendi; konu dışı sonuçlar elle ayıklandı. Son güncelleme: 16 Kasım 2026. Aramayı sürdür: OpenAlex · arXiv · NASA ADS
