SLUB Dresden, bu yazmayı geç Postklasik Maya dönemiyle ilişkilendirir. Katlanır yaprak düzeni, metnin okunma biçiminin parçasıdır.
Takvim döngüsü, gözlem ve modern astronomi yorumlarını ayrı değerlendirin.
Bağlam ve önem
Dresden Kodeksi, İspanyol fethinden önce yazılmış ve günümüze ulaşan dört Maya el yazmasından en eksiksiz ve en iyi bilinenidir. Amate (incir kabuğu) kâğıdından yapılmış, 39 yapraktan (78 sayfa) oluşan ve açıldığında yaklaşık 3,5 metre uzunluğa ulaşan akordeon biçiminde bir kitaptır; geç Postklasik dönemde (yaklaşık 1200–1250, bazı araştırmacılara göre daha geç) Yucatán’da, muhtemelen daha eski bir kaynaktan kopyalanarak hazırlanmıştır. Dresden Kraliyet Kütüphanesi müdürü Johann Christian Götze onu 1739’da Viyana’da özel bir koleksiyoncudan satın aldı; Avrupa’ya nasıl geldiği bilinmez. Bugün Sächsische Landesbibliothek’te (SLUB Dresden) korunmaktadır ve İkinci Dünya Savaşı’nda Dresden bombardımanı sırasında su hasarı görmüştür; bu nedenle 1880’lerde Ernst Förstemann’ın yayımladığı tıpkıbasımlar inceleme için hâlâ önemlidir.
Kodeks, Maya astronomisinin bilinen en ayrıntılı kaynağıdır. 24–29. sayfalardaki Venüs tablosu, gezegenin 584 günlük sinodik dönemini beş döngü boyunca (5 × 584 = 2.920 gün = 8 Güneş yılı) izler ve sabah yıldızı olarak ilk görünüş, kaybolma ve akşam yıldızı evrelerini düzeltme tablolarıyla verir; tablo, uzun vadede birikecek hatayı düzeltmek için yüzyıllara yayılan düzeltme mekanizmaları içerir. 51–58. sayfalardaki tutulma tablosu, 405 kameri ayı (yaklaşık 33 yıl) kapsayan ve tutulma olasılığı bulunan tarihleri 177 ya da 148 günlük aralıklarla işaretleyen bir uyarı takvimidir. Ayrıca Mars’ın 780 günlük sinodik dönemiyle ilişkilendirilen bir tablo, 260 günlük tzolk’in takvimine bağlı kehanet bölümleri ve ‘Uzun Sayım’ tarihleri yer alır. Förstemann, 1880–1900 arasındaki çalışmalarında Maya sayı sistemini ve Venüs tablosunun işleyişini bu kodeksten çözmüştür.
Kaynağı nasıl okumalı
SLUB’un dijital sunumu sayfaları tek tek gösterir; sayfa numaralandırması Förstemann’ın 1880 tıpkıbasımına dayanır ve kodeksin iki parçaya ayrılmış olmasından kaynaklanan sıralama tartışması (1–24 ve 46–74 ile 25–45 arasındaki ilişki) literatürde devam eder. Maya tarihlerini Gregoryen takvime çevirirken GMT korelasyonunu (584.283) ve kullandığın sabiti belirt; tabloların başlangıç tarihleri bu korelasyona bağlıdır. Astronomik yorumlar (Venüs, tutulma, Mars) güçlü biçimde kabul görür, ancak bazı tabloların (örneğin ‘yılan sayıları’) işlevi tartışmalıdır. Savaş hasarı nedeniyle güncel görüntülerde okunamayan ayrıntılar için Förstemann ve Kingsborough tıpkıbasımlarına başvur.
Araştırma soruları
- Venüs tablosunun 584 günlük dönemiyle gerçek sinodik dönem (583,92 gün) arasındaki fark bir Venüs döngüsünde kaç saat birikir; tablodaki düzeltme mekanizması bu birikimi kaç döngüde sıfırlar?
- Tutulma tablosundaki 177 ve 148 günlük aralıkların dizilişi, tabloya başlangıç tarihi olarak önerilen 8.–11. yüzyıl tarihlerinden hangisiyle gerçek tutulmalara en iyi uyar?
- Kodeksteki Uzun Sayım tarihlerinin GMT korelasyonuyla çevrilmesi, metinde kaydedilen bir gök olayını (örneğin bir Venüs ilk görünüşü) modern efemerisle doğrulamayı sağlıyor mu?
Ek kaynaklar
Genişletilmiş bölüm editoryal derlemedir (28 Ekim 2026); tarih ve sayılar bağlantılı kurum kaynaklarından alınmıştır, alıntı yaparken özgün kaynağı belirtin.