COSMOS / TAKIMYILDIZLAR / UMA
Büyükayı (Ursa Major)
Latince adı Ursa Major, IAU kısaltması UMa. Ptolemaios’un MS 2. yüzyılda Almagest‘te listelediği 48 klasik takımyıldızdan biridir.
GÖK HARİTASI
KÜNYE
- IAU kısaltması
- UMa
- Latince ad / iyelik hâli
- Ursa Major / Ursae Majoris
- Gökteki konumu
- Sağ açıklık ≈ 10 sa 56 dk; dik açıklık +32° ile +73° arası
- Türkiye’den görünürlük
- Türkiye’nin her yerinden tamamı görülebilir. Meridyenden geçerken merkezi Ankara’da ufkun yaklaşık 78° üzerindedir.
- En iyi gözlem zamanı
- Akşam 21:00’de (Türkiye saati) en iyi konumuna 3 Mayıs civarında gelir.
- Yıldız sayısı
- Katalogda 6,5 kadirden parlak 218 yıldız var. 5 kadirden parlak olanlar: 39; 4 kadirden parlak olanlar: 20.
ETKİLEŞİMLİ LABORATUVAR
Büyükayı bu gece nerede?
Laboratuvar bugünün tarihiyle Ankara için açılır. Saat kaydırıcısıyla geceyi tarayın; “En iyi gece” düğmesi, takımyıldızın akşam 21:00’de en yüksekte olduğu tarihe (3 Mayıs civarı) gider. Şehri değiştirerek Türkiye’nin farklı yerlerinden ve dünyadan görünüşü karşılaştırın.
MİT, TARİH VE GÖZLEM
Gökyüzünün en tanınmış yıldız grubu Büyük Kepçe (Yedi Yıldız), bu büyük takımyıldızın yalnızca bir parçasıdır. Kepçenin ağzındaki Merak ve Dubhe, Kutup Yıldızı’nı gösterir; sapındaki Mizar ile Alcor çıplak gözle ayrılan ünlü bir çifttir. M81 ve M82 gökadaları ile Fırıldak Gökadası (M101) buradadır.
EN PARLAK YILDIZLAR
| Yıldız | Kadir | Uzaklık (ışık yılı) | Tayf türü |
|---|---|---|---|
| Alioth | 1,76 | 83 | A0p |
| Dubhe | 1,81 | 123 | F7V |
| Alkaid | 1,85 | 104 | B3V |
| Mizar | 2,23 | 86 | A2V |
| Merak | 2,34 | 80 | A1V |
| Phecda | 2,41 | 83 | A0V |
| ψ UMa | 3,00 | 145 | K1III |
| Tania Australis | 3,06 | 230 | M0III |
Kadir: görünür parlaklık; sayı küçüldükçe yıldız daha parlaktır. Uzaklıklar paralaks ölçümlerinden türetilmiştir; uzak yıldızlarda belirsizlik büyüktür. Kaynak: HYG v4.1 yıldız kataloğu (CC BY-SA 4.0).
KAYNAKLAR
Konum, görünürlük ve gözlem zamanı bu sayfa için katalog yıldızlarından yaklaşık olarak hesaplanmıştır (Ankara, 39,9° K). 88 takımyıldız 1922’de IAU tarafından kabul edildi; sınırları 1930’da Eugène Delporte tarafından çizildi.