SpaceTRC / Gözlem araçları
Derin gökyüzü kataloğu
Charles Messier’nin 110 nesnesi ve Türkiye’den görülebilen en güzel 45 NGC ve IC nesnesi gerçek gökyüzü görüntüleriyle bu katalogda. Şehrinizi seçin; her nesnenin bu gece ne zaman ve ne kadar yükseğe çıkacağını görün. Yıldızların Arapça kökenli adlarının anlamlarını ve İslam gökbiliminin bu adlara katkısını keşfedin.
…
Planla
Bu gece ne görülür?
Hesaplamalar seçtiğiniz şehrin koordinatlarıyla ve tarayıcınızın saat dilimiyle yapılır. Konumunuzu paylaşırsanız sonuç tam bulunduğunuz yere göre hesaplanır; konum yalnızca tarayıcınızda kullanılır.
Bu gece için öneriler: yüksekte ve kolay bulunan parlak nesneler (saat, en yüksek oldukları an).
155 nesne
Messier ve seçkin NGC/IC nesneleri
Her kartta nesnenin gerçek gökyüzü fotoğrafı, takımyıldızı, parlaklığı (kadir), görünür boyutu ve bu gecenin yükseklik eğrisi var. Kesikli çizgi 30° yüksekliği gösterir. “Gördüm” düğmesiyle kendi Messier gözlem defterinizi tutabilirsiniz; işaretleriniz yalnızca bu cihazda saklanır.
Gözlem aracı tahmini nesnenin parlaklığına dayanır ve ışık kirliliği olmayan karanlık bir gökyüzü için geçerlidir. Geniş ve sönük bulutsular şehirde çok daha zor görünür. Görüntüler: Digitized Sky Survey 2 (kırmızı filtre), NASA SkyView üzerinden; SpaceTRC sunucusunda önbelleğe alınır.
Arapça kökenli adlar
Yıldızların adları ne anlatıyor?
Bugün kullandığımız yıldız adlarının çoğu Arapçadan gelir. Bu adlar Orta Çağ’da İslam gökbilimcilerinin eserleriyle Avrupa’ya geçti, Latin harflerine aktarılırken bazen bozuldu. Her kartta Arapça aslı, anlamı ve yıldızın bu gece seçtiğiniz şehirden ne kadar yükseğe çıkacağı yer alıyor.
Miras
İslam gökbiliminin gökyüzü kataloglarına katkısı
Derin gökyüzü kataloglarının ve yıldız adlarının kökleri, Bağdat’tan Semerkant’a ve İstanbul’a uzanan bir gözlem geleneğine dayanır.
“Sabit Yıldızların Suretleri Kitabı” (Kitâbu Suveri’l-Kevâkibi’s-Sâbite). Andromeda Galaksisi’ni “küçük bulut” diye anan bilinen ilk yazılı kaynak. Bugünkü yıldız adlarının birçoğu bu eser yoluyla Avrupa’ya geçti.
Semerkant Rasathanesi’nde hazırlanan Zîc-i Sultânî, 1.000’i aşkın yıldızın konumunu veren büyük bir katalogdur. Batlamyus’tan sonra yeni gözlemlerle hazırlanan ilk kapsamlı yıldız kataloğu sayılır.
Tophane’de kurulan İstanbul Rasathanesi’nde Takiyüddin ve ekibi gökyüzünü gözlemledi; 1577 kuyruklu yıldızını kaydetti.
Türkçe gökyüzü
Türkçe gök adları
Türklerin gökyüzüne verdiği adlar yön bulmak, mevsimleri izlemek ve yolculuk için kullanıldı.
Eski Türkçede “Temir Kazuk”. Gökyüzü bu kazığa bağlıymış gibi çevresinde döner; yolcular kuzeyi onunla bulurdu.
Boğa takımyıldızındaki parlak açık küme. Ülker’in gökyüzünde görünüp kayboluşu Anadolu halk takviminde mevsim işareti sayılırdı.
Eski Türkçede “Yetigen”, yani yedi yıldız. Halk arasında Yedi Kardeş diye de anılır.
Gökyüzünü boydan boya geçen ışık kuşağı. Halk anlatısına göre saman taşıyan birinin yola döktüğü samanlardır.
Aslında yıldız değil, gezegen. Akşam görünümüne Çoban Yıldızı, sabah görünümüne Kervankıran denir; kervancıları sabah oldu sanıp erkenden yola çıkardığı anlatılır.
Bu gecenin gezegenlerini ve olaylarını Gökyüzü Takvimi‘nde, gözlem planınızı Canlı Gözlem sayfasında bulabilirsiniz.
- Nesne verileri: OpenNGC, Mattia Verga ve katkıda bulunanlar (CC BY-SA 4.0). M102, NGC 5866 olarak alınmıştır.
- Görüntüler: Digitized Sky Survey 2 (STScI/AAO/ESO), NASA GSFC SkyView.
- Yıldız adları: IAU Yıldız Adları Çalışma Grubu; P. Kunitzsch ve T. Smart, A Dictionary of Modern Star Names.
- Görünürlük: Güneş, Ay ve nesne konumları tarayıcıda yaklaşık formüllerle hesaplanır (dakikalar mertebesinde doğruluk).
Son güncelleme: 2 Kasım 2026