Türkiye’nin Çağdaş Havacılık Ekosistemi
Bir uçağın ilk kez uçması, seri üretilmesi, kullanıcıya teslim edilmesi ve görevde kullanılması ayrı başarılardır. 23 Ekim 2026 tarihli bu dosya, Türkiye’nin kazanımlarını kanıtlanan aşamalarıyla birlikte okur.
Başarıyı nasıl ölçüyoruz?
Bu dosyanın editoryal yöntemi; ilk uçuş, test, seri üretim, kabul, hizmet ve ihracat sözleşmesini ayrı izlemektir. Bir sözleşme teslimat değildir; görevdeki bir platform yeni alt sistemleri test etmeye devam edebilir. Genel üstünlük sıfatları yerine tarihli ve kapsamı belirli kanıtları kullanıyoruz. Tek uçuş rekorunu bütün görev koşullarına yaymıyor, yayımlanmayan performans değerlerini tahmin etmiyoruz.
ANKA ve AKSUNGUR: uçan ürün aileleri
ANKA’nın ilk uçuşu 30 Aralık 2010’da gerçekleşti; TUSAŞ güncel sayfasında 400 bin saati aşan filo deneyimi bildirir. AKSUNGUR için TSKGV çizelgesi ilk uçuşu 2019’a, ilk teslimatı 2021’e, Kırgızistan’a ilk ihracatı 2023’e tarihler. Bu ailelerdeki kazanım, prototipten üretim ve kullanıcı kabulüne geçiştir. Filo toplamları üretici veya kurum beyanlarıdır; bütün görevlerde aynı performans anlamına gelmez.
TB2 ve AKINCI: kullanım ile yeni varyantın ayrımı
TB2 2014’te envantere girdi; üretici güncel toplamı 1,25 milyon filo uçuş saati olarak bildirir. AKINCI’nın ilk teslimatı 29 Ağustos 2021’de, C varyantının ilk uçuşu 24 Şubat 2024’te gerçekleşti. Hizmetteki bir ailenin yeni konfigürasyonu ayrıca geliştirilir.
TB3: gemi uçuşu ve yeni görev testleri
TB3, 19 Kasım 2024’te TCG Anadolu’dan kalkış ve iniş yaptı. MSB 4 Eylül 2025’te Kara Kuvvetleri envanterine girişini duyurdu. Eylül 2026 sonoboy denemesi yeni bir görev testidir; bütün denizaltı savunma yeteneklerinin kabulü sayılmaz.
Jet motorlu insansız geliştirme programları
ANKA III’ün 28 Aralık 2023 ilk uçuşunu dahili istasyon testleri izledi. KIZILELMA 2022’de uçtu; Temmuz 2026 bülteni S2’yi seri üretim modeli olarak tanımlar. Seri üretim ve testler birlikte ilerler. İncelenen kayıtlarda kesin TSK kabul belgesi bulunmadığından, KIZILELMA için operasyonel teslimat tamamlandı denmez.
Kazanımlar ve açık sorular
Türkiye’nin gelişimini farklı hava aracı sınıfları ve uzmanlık alanları birlikte gösterir. Bundan sonraki ilerlemeyi yalnız yeni ilk uçuşlarla değil; test kapsamı, sertifikalı konfigürasyonlar, üretim sürekliliği, kullanıcı kabulü ve bakım desteğiyle değerlendirmek gerekir. Yerli bir alt sistemin entegrasyonu, bütün platformların aynı yerlilik düzeyinde olduğunu göstermez. Bu araştırma çerçevesi bir dünya sıralaması oluşturmaz.
Sertifikasyon ve uçuş kültürü
SHGM, GÖKBEY’e 16 Mart 2026’da ulusal tip sertifikası verdi. Bu, EASA tip sertifikası değildir. Eylül veri sayfası CTS800-4AT motorlarını listeler; TS1400’ün aynı sivil konfigürasyonda sertifikalandığını kanıtlamaz.
TÜRKİYE / DURUM ATLASI
Başarıyı, ulaşılan aşamayla okuyun.
İlk uçuş ile teslimat farklı kilometre taşlarıdır. Aşağıdaki kayıtlar genel bir dünya sıralaması oluşturmaz.
| Program / kurum | Belgelenen aşama ve tarih | Başarı ve kapsamı |
|---|---|---|
| KAAN | Prototip ve uçuş testi; ihracat sözleşmesi | İlk uçuşuyla muharip uçak geliştirme altyapısını görünür kıldı. Endonezya için 48 platformluk bağlayıcı satış sözleşmesi imzalandı. |
| HÜRJET | Uçuş testi ve seri üretim; teslim edilecek ilk uçak uçtu | İlk prototipi 2023’te uçan jet eğitim uçağının üretim aşaması ilerledi. İspanya için 30 uçaklık eğitim sistemi anlaşması mevcut. |
| HÜRKUŞ-II | Askerî tip sertifikası; kabul ve teslimat | Sertifikasyon kanıtlarının incelenmesinin ardından kullanıcı kabulü gerçekleştirildi. Azerbaycan için 14 uçaklık sözleşme ayrıca açıklandı. [22] TUSAŞ · [23] MSB · [24] TSKGV · [25] TUSAŞ · [26] MSB |
| ANKA | Seri üretim ve kullanıcı filolarında hizmet | Uydu haberleşmesi dahil farklı sürümleri bulunan ANKA ailesi, üreticiye göre 400 binin üzerinde toplam uçuş saatine ulaştı. |
| AKSUNGUR | Teslimat, ihracat ve motor entegrasyonu | Çift motorlu platformun ilk uçuşunu 2021 teslimatı ve 2023 Kırgızistan ihracatı izledi; PD170 entegrasyonu ayrıca gelişti. |
| ANKA III | Prototip ve entegrasyon testleri | Uçan kanat düzeniyle jet motorlu insansız havacılığın yeni tasarım problemlerine yöneliyor. Dahili istasyon denemesi yapıldı. |
| T625 GÖKBEY | Seri teslimat; ulusal sivil tip sertifikası | Genel maksat helikopterinin kullanıcı teslimatları başladı. SHGM ulusal tip sertifikasyonu, tasarım onayı açısından yeni bir aşama. |
| T129 ATAK | Ortak geliştirme; üretim ve hizmet | Görev aviyonikleri ve üretim/bütünleştirme tecrübesiyle Türk havacılık ekosisteminde önemli yer tutan taarruz ve taktik keşif helikopteri. |
| Bayraktar TB2 | Seri üretim, hizmet ve ihracat | Üretici 2024 sonunda bir milyon, güncel sayfada 1,25 milyon filo uçuş saati bildiriyor. Bu toplam deneyimi gösterir. |
| Bayraktar AKINCI | Hizmette; yeni varyant ve faydalı yük testleri | İlk kullanıcı teslimatı 2021’de tamamlandı; daha güçlü C varyantı 2024’te ilk uçuşunu yaptı. |
| Bayraktar TB3 | Envantere alınmış; gemi ve faydalı yük geliştirmesi sürüyor | Kara Kuvvetleri kabulü MSB tarafından doğrulandı; TCG Anadolu’dan uçuş ve sonoboy görevi tatbikat ortamında gösterildi. |
| Bayraktar KIZILELMA | Seri üretim modeliyle test | Üretici S2’yi seri üretim modeli olarak tanımlar; dahili istasyon ve yeni sistem entegrasyonu denemelerini bildirir. |
| TEI-PD170 | Seri üretim; ANKA, AKSUNGUR ve TB3 uçuşları | Turbodizel motor programı, yerli tasarımın seri üretime ve birden çok uçan platforma taşınmasına örnek. |
| TEI-TS1400 | İnsanlı uçuş doğrulaması; motor geliştirme/olgunlaştırma | GÖKBEY üzerindeki ilk insanlı uçuşu dayanıklılık ve acil durum güç testleri izledi. |
| TEI-TF6000 / TF10000 | Turbofan geliştirme ve teknoloji kazanımı | TF6000 6000 lbf sınıfını, TF10000 art yakıcılı 10000 lbf sınıfını hedefler. Daha yüksek itki ekosistemi için deneyim oluşturur. |
| MURAD 100-A | F-16 ÖZGÜR’e entegrasyon ve GÖKDOĞAN hedef vurma testi; AKINCI/KIZILELMA uçuşları | |
| FLCON 400 ve ATRAS | GÖKBEY için ilk teslimatlar | |
| FEWS | Resmî ürün tanımı | |
| THY A320 FFS | EASA Level D; İstanbul’da pilot eğitiminde etkin kullanım | |
| THY B737 MAX FFS | İki cihaz işletmede, üçüncü EASA aşamasını geçti; iki ilave cihaz gelecekte teslim edilecek | |
| HÜRJET simülatörü/FSGP | Teslimata hazırlık ve HÜRJET entegrasyonu; İspanya ihracatı planı | |
| HAVELSAN yeni tesis | Temel atıldı; 2027 açılışı hedefleniyor | |
| THK eğitim | Kurs portalı mevcut; 2025 için 24 uçak, 23 bin+ saat kurum beyanı | |
| THK yangın uçakları | Sekiz uçak: beşi gayri faal, üçü modernizasyon gerektiriyor; kamu kurumlarına satış denemesi | |
| GÖKBEY sivil tip sertifikası | SHGM ulusal tip sertifikası verilmiş; rev01 CTS800-4AT motorlarını listeliyor | |
| TÜBİTAK KAAN elektronik/yazılım | İlk uçuşta kullanıldı |
TUSAŞ ve TEI
KAAN, HÜRJET, HÜRKUŞ, GÖKBEY ve motor geliştirme programları; uçuş, üretim, sertifikasyon ve teslimat ayrımları.
02 / ARAŞTIRMA DOSYASIASELSAN: Aviyonik ve Algılayıcılar
Radar, elektro-optik, görev bilgisayarı ve aviyonik sistemlerin havacılık ekosistemindeki yeri.
03 / ARAŞTIRMA DOSYASIHAVELSAN: Simülasyon ve Eğitim
Uçuş simülatörleri, görev eğitimi ve yazılım; eğitim kabiliyetiyle gerçek uçuş yeterliliğinin ilişkisi.
Araştırmayı sürdürün.
Türk Havacılık Tarihi
Hezarfen ve Lâgarî anlatılarından Osmanlı havacılık teşkilatına, Cumhuriyet’in öncülerinden çağdaş havacılığa.
02 / ARAŞTIRMA DOSYASIDünya Havacılık Tarihi
Balonlardan planörlere, ilk motorlu uçaklardan jetlere ve sayısal uçuş sistemlerine kaynaklı dünya havacılık tarihi.
03 / ARAŞTIRMA DOSYASIUçuş Bilimi
Kaldırma, sürükleme, hücum açısı ve deneysel yöntem; iki etkileşimli eğitim laboratuvarı ve açıklamalı infografikler.
KAYNAKLAR / AÇIK ARAŞTIRMA
Bilginin izini sürün.
- ANKA ↗
- AKSUNGUR: Kendi Sınıfında Dünyanın En Uzun Süre Havada Kalabilen İHA’sı ↗
- Bayraktar TB2 ↗
- Türkiye’nin İlk Millî SİHA’sı Bayraktar TB2 1 Milyon Uçuş Saatini Aştı ↗
- Bayraktar AKINCI TİHA Envantere Girdi ↗
- Bayraktar AKINCI C İlk Uçuşunu Başarıyla Gerçekleştirdi ↗
- Haftalık Basın Bilgilendirme Toplantısı, Kara Kuvvetleri Eğitim ve Doktrin Komutanlığında ↗
- Bayraktar TB3 SİHA’dan Denizkurdu Tatbikatı’nda Başarılı Sonoboy Atışı ↗
- ANKA III’ün TOLUN Mühimmatı Atışıyla Türkiye’de İlk Defa Gövde İçerisinden Mühimmat Atışı Gerçekleştirildi ↗
- Baykar Tarihçe ↗
- KIZILELMA Dahili Mühimmat Yuvasından İlk Atış Testlerini Başarıyla Tamamladı ↗
- Bayraktar KIZILELMA Süpersonik Füze ile Vurdu ↗
- Türkiye’nin İlk Yerli Helikopteri Uçmaya Hazır ↗
- T625 Type Certificate Data Sheet TR.R.001 Rev01 ↗
- Hava Aracı ve Parçası Sertifikasyonu ↗
- KAAN ↗
- Turkish Aerospace and Indonesia Sign Official Contract for the Sale of 48 KAAN Turkish Fighter in Istanbul ↗
- HÜRJET ↗
- HÜRJET’ten Tarihi Uçuş ↗
- Airbus leads national industry launch of Spain’s new combat training system ↗
- Airbus to lead Spain’s new combat training system ↗
- HÜRKUŞ-II’den Büyük Başarı ↗
- Haftalık Basın Bilgilendirme Toplantısı, 100’üncü Yılını Kutlayan Kayseri’deki 2’nci Hava Bakım Fabrika Müdürlüğümüzde Gerçekleştirildi ↗
- Yeni Nesil HÜRKUŞ Hava Kuvvetleri Komutanlığına Teslim Edildi ↗
- Türk Havacılık ve Uzay Sanayii’nden Azerbaycan’a HÜRKUŞ İhracatı ↗
- MSB Haftalık Basın Bilgilendirme Toplantısı, Uluslararası En İyi Askerî Uçangöz Takım Yarışması ↗
- TEI-PD170 Turbodizel Havacılık Motoru ↗
- Fourth T625 GÖKBEY Utility Helicopter Delivered to the General Command of the Gendarmerie ↗
- T129 ATAK ↗
- TEI-TS1400 Motoru 1740 BG Rekor Güç Seviyesine Ulaştı ↗
- TEI-TS1400 Turboşaft Motor Geliştirme Projesi ↗
- TEI-TF6000 Turbofan Motoru ↗
- TEI-TF10000 Turbofan Motoru ↗
- TEI, Millî Havacılık Motorlarıyla SAHA 2026’da ↗
- 2025 Faaliyet Raporu — Hava Aracı/Uydu Radarları ↗
- MURAD radarı KIZILELMA ile ilk kez uçtu — a-bülten 89 ↗
- 2024 Faaliyet Raporu — Faaliyet Alanları ↗
- FEWS Fighter Electronic Warfare Suite broşürü ↗
- EASA Certification for Turkish Airlines’ A320 Full Flight Simulator ↗
- Turkish Airlines to Grow HAVELSAN Boeing 737 MAX Full Flight Simulator Fleet to 5 Devices ↗
- HÜRJET'i Uçuracak Milli Yazılıma İhracat Kapısı da Açıldı ↗
- HAVELSAN Grows Boeing 737 MAX Flight Simulator Orderbook to 5 Devices ↗
- Türkkuşu Havacılık Kursları ↗
- Kayyım Heyetince Gerçekleştirilen Faaliyetler 2026 ↗
- Milli Muharip Uçağı KAAN, İlk Uçuşunu Gerçekleştirdi ↗