Jüpiter
Dev atmosfer, güçlü manyetik çevre ve ayrı dünyalar oluşturan uydular.
Jüpiter, Güneş Sistemi’nin en büyük gezegenidir. Bulut kuşakları ilk bakışta bir yüzey gibi görünse de Dünya’daki anlamıyla basılabilecek katı bir dış yüzeye sahip değildir. Dev gezegenin iç yapısını, atmosferini ve uydularını birlikte incelemek, hem Güneş Sistemi’nin oluşumuna hem başka yıldızların çevresindeki dev gezegenlere ilişkin karşılaştırmalar sağlar.
- Sınıf
- Gaz devi
- Ortalama yarıçap
- 69.911 km
- Güneş’e ortalama uzaklık
- 5,203 AU
- Yörünge dönemi
- 4.332,6 Dünya günü
01 / ARAŞTIRMA KATMANI
Derinlere doğru değişen madde
Jüpiter büyük ölçüde hidrojen ve helyumdan oluşur. Basınç ve sıcaklık derinlikle artar; hidrojenin özellikleri Dünya koşullarında alışık olduğumuzdan farklılaşır. Gezegenin kütleçekim alanı ve manyetik ölçümleri iç yapıyı sınamak için kullanılır. Çekirdeğin biçimi ve çevresiyle karışımı, basit ve keskin katmanlı bir çizimden daha karmaşık olabilir.
02 / ARAŞTIRMA KATMANI
Kuşakların ve fırtınaların fiziği
Açık ve koyu bulut kuşakları, hızlı dönüşle birlikte atmosferdeki akışları görünür kılar. Büyük Kırmızı Leke uzun ömürlü bir fırtına sistemidir; boyutu ve görünümü zamanla değişir. Farklı dalga boylarında yapılan ölçümler, yalnızca üst bulutların rengini değil sıcaklık, kimya ve derinlik ilişkilerini de araştırır.
03 / ARAŞTIRMA KATMANI
Hızlı dönüş, uzun yıl
Jüpiter yaklaşık 10 saatte kendi ekseni çevresinde döner ve Güneş çevresindeki turunu yaklaşık 12 Dünya yılında tamamlar. Gaz yapısı nedeniyle farklı enlem ve katmanlarda hareket aynı değildir. Bir atmosfer özelliğinin gözlenen dönüşünü gezegenin tüm iç yapısının tek bir katı cisim gibi dönmesiyle eşitlememek gerekir.
04 / ARAŞTIRMA KATMANI
Bir gezegenin çevresindeki dünyalar
Io’nun volkanizması, Europa’nın buzlu yüzeyi, Ganymede’nin manyetik alanı ve Callisto’nun kraterleri farklı araştırma konuları sunar. Gelgit etkileri bazı uyduların enerji bütçesinde önemlidir. Europa’daki olası okyanus, yaşanabilir ortamların araştırılması için değerlidir; bu olasılık yaşam keşfedildiği anlamına gelmez. Jüpiter’in ince bir halka sistemi de vardır.
05 / ARAŞTIRMA KATMANI
Yakın geçişten yörünge araştırmasına
Voyager araçları sistemin ayrıntılı görüntülerini sağladı; Galileo uzun süreli yörünge incelemesi gerçekleştirdi. Juno’nun ölçümleri atmosfer, manyetik alan ve iç yapı sorularını derinleştirdi. Europa Clipper ve ESA’nın Juice programları, buzlu uyduların çevresini ve yaşanabilirliğini araştıran tamamlayıcı bilim hedefleri taşır.
06 / ARAŞTIRMA KATMANI
Oluşumun izleri nerede saklı?
Jüpiter’in içindeki ağır elementler nasıl dağılmıştır? Büyük fırtınalar ne kadar derine iner? Buzlu uyduların kabukları ile iç okyanusları arasında madde alışverişi var mıdır? Yanıtlar, tek bir gösterişli fotoğraftan değil; zaman içinde tekrarlanan, farklı fiziksel büyüklükleri ölçen gözlemlerin karşılaştırılmasından çıkar.
SAYILARI BİRLİKTE OKU
Bir dünya, diğerinin yanında.
Jüpiter için ortalama yarıçap Dünya’nın yaklaşık 10,97 katı; Güneş çevresindeki dönemi yaklaşık 11,86 Dünya yılıdır.
| Gezegen | Yarıçap / Dünya | Uzaklık / AU | Yıl / Dünya yılı |
|---|---|---|---|
| Merkür | 0,38 | 0,387 | 0,24 |
| Venüs | 0,95 | 0,723 | 0,62 |
| Dünya | 1,00 | 1,000 | 1,00 |
| Mars | 0,53 | 1,524 | 1,88 |
| Jüpiter | 10,97 | 5,203 | 11,86 |
| Satürn | 9,14 | 9,537 | 29,46 |
| Uranüs | 3,98 | 19,191 | 84,02 |
| Neptün | 3,86 | 30,069 | 164,77 |
Yuvarlatılmış ortalama değerlerdir. AU, Dünya–Güneş ortalama uzaklığını temel alır; gerçek uzaklık yörünge boyunca değişir. Dünya yılı 365,25 gün alınmıştır. Boyut oranı, kütle veya yüzey yerçekimi oranı değildir.
SIRADAKİ KEŞİF
Ölçeği değiştir. Soruyu derinleştir.
KAYNAĞINA GİT
Okumayı araştırmaya dönüştür.
Editoryal gözden geçirme: . Görev durumu ve kataloglar zamanla değişebilir; en güncel bilgi için resmî kaynağı inceleyin.
Görsel: Kevin M. Gill (CC BY); NASA / JPL-Caltech / SwRI / MSSS · işlenmiş Juno görüntüsü.